Grqamol.am » Մեջբերումներ Գրքերից » Էրիխ Մարիա Ռեմարկ «Երեք ընկեր» (Գրքամոլ Ակումբ)

Էրիխ Մարիա Ռեմարկ «Երեք ընկեր» (Գրքամոլ Ակումբ)

Բեռնել գիրքը

«Երեք Ընկեր» գիրքը դասվել է «Գրքամոլ Ակումբի» քննարկվելիք գրքերի շարքին, և մեր ակումբի կողմից ստորև ներկայացնում ենք՝

1. Հեղինակի և իր աշխատության մասին ներկայացրած հետաքրքիր փաստեր:

2. Ներկայացված է գրքի վերլուծությունը:

3. Ակումբի անդամների կողմից գրքից առանձնացրած բոլոր մեջբերումները:

1. Հետաքրքրիր փաստեր

1. Ռեմարկը «Երեք ընկեր» գրքի վրա աշխատել է գրեթե 4 տարի: 1933 թ.-ին այն լույս է տեսնում «Պատ» անվանմամբ, որը պատմում է դժվար ժամանակներում իսկական տղամարդկային ընկերության մասին:
 
2. Այդ տարիներին Ռեմարկի գրքերը արդեն գտնվել են սև ցուցակում և Գերմանիայի հրապարակներում ցուցադրաբար այրվել են: Սակայն երբ ռոմանի վրա աշխատանքը մոտենում է իր ավարտին, Ռեմարկը գերմանական կառավարությունից ստանում է հայրենիք վերադառնալու առաջարկ, սակայն վերջինս հրաժարվում է:
 
3. Ռոմանը 1936 թ.-ին լույս է տեսնում Դանիայում, դանիերեն լեզվով, այնուհետև հրատարակվում է ԱՄՆ-ում՝ անգլերեն, ամսագրային տարբերակով: Եվ միայն 1938 թ.-ին Ամստերդամում լույս է տեսնում «Երեք ընկեր» գիրքը, հրատարակված գերմաներենով, ինչից հետո նրան և իր կնոջը զրկում են գերմանիայի քաղաքացիությունից:
 
4. Գրքում Ռոբբիի կերպարը նույնանում է հենց Ռեմարկի հետ, և վերջինս նրա կերպարի միջոցով է հաղորդում իր անձնական մտքերը:
 
5. Գրքի վերջում, երբ հիվանդ Պատը ուղևորվում է տուբերկուլյոզի առողջարան, այդտեղ ներկայացված հիվանդների ճակատագրերը շատ նման են Թոմաս Մանի «Կախարդական լեռը» (1924թ.) ռոմանի անձանց:

2. Գրքի վերլուծություն

Գերմանիան առաջին աշխարհամարտից հետո…տնտեսական ճգնաժամ…մի ժամանակաշրջան, որտեղ «հաղթանակում էին գործամոլները, ծախու հոգիներն ու թշվառությունը», երեք ճակատագիր, որ միացված էին դեռ դպրոցական տարիներից, ու մի աղջիկ…ընկերություն ու սեր՝ երկու արժեքներ, որ միմյանց լրացնելով գունազարդում են մռայլ իրականությունը։
Գրքեր կան, որոնք իրենց ամենապարզ սյուժեի մեջ ներկայացնում են իրականության ամենախորը պատկերը։ Հեղինակը անհատների կյանքի ներկայացման միջոցով փորձում է ուղղորդել ընթերցողին՝ վերլուծելով հերոսի անձնական դրաման։ Ժամանակաշրջանի դեմքը կարելի է տեսնել հետևյալ տողերի տակ. «Համեստությունն ու բարեխղճությունը վարձատրվում են միայն վեպերում։ Նման բաները կյանքում սովորաբար օգտագործվում են, ապա մի կողմ շպրտվում»։ Ու նման ժամանակաշրջանում մարդուն մարդ մնալու համար անհրաժեշտ էր գտնել իսկական կյանքի բանաձևը, որը ըստ հեղինակի հետևյալն էր. «Ճշմարտությունն այնքան անգույն է ու անհուսալի, և իսկական կյանքը միայն երազանքն ու նրա շողարձակումները զգալու մեջ է»։ Իսկ Ռոբբիի համար երազանք ու դրա շողարձակում դարձավ Պատը՝ մի աղջիկ, որ ցույց տվեց նրան, թե ինչ է սերը։ Իսկ սերը…«Ախր սերը ինքը հենց խաբեություն է, հրաշալի մի խաբեություն, որ հորինել է մեր մայրիկ-բնությունը։ Չէ՞ որ զզվելի կլիներ, եթե սերը թեկուզ ամենափոքրիկ չափով ընդհանուր բան ունենար ճշմարտության հետ»։
Որքան կարճ է լինում մեր ժամանակը, այնքան շատ են մենք գնահատում դրա ամեն վայրկյանը։ Պատը հիվանդ էր, ու հեղինակը նրա աչքերով ցույց է տալիս կյանքի անսահման գեղեցկությունը՝ թեկուզ ամենածանր իրավիճակներում՝ «Ինչու՞ են հուշարձաններ կանգնեցնում զանազան մարդկանց և ինչու՞ հուշարձան չկանգնեցնել լուսնի կամ ծաղկող ծառի համար»։ Կյանքը իսկապես սիրող հերոսն է, որ մտածում է՝ «Մելամաղձոտ ես դառնում, երբ մտորում ես կյանքի մասին։ Իսկ ցինիկ, երբ տեսնում ես, թե մարդկանց մեծամասնությունն ինչպես է վարվում կյանքի հետ»։ Ու մարդիկ մատների արանքով էին նայում դրան, որովհետև ապրելակերպը շփոթել էին կյանքի հետ, կյաքնի, որը տրվում է միայն մեկ անգամ, ու որի ապրելակերպն էլ ամեն մեկն ինքն է ընտրում։ Հեղինակը նշում է, որ «Չի լքվում միայն նա, ով միայնակ է», ու ամեն դեպքում կյանքը շարունակվում է։ Անգամ եթե ամենափթթուն ծաղիկը թառամում է քո ճանապարհի վրա դեռ կարգին չծաղկած, եթե դու այստեղ ես, դու մնացել ես, պիտի քայլես-անցնես։ Բայց իրականությունը երբեմն ստվեր է գցում մեռնողի համար այդքան սիրելի կյանքի վրա՝ «Երբեմն կյանքը վեր է ածվում սրընթաց կերպով հոսող հեկեկացող մի մեղեդու, վայրենի թախծի, ցանկությունների, վշտի ու հույսերի մրրիկի։ Պոկվել, հեռանալ այս անիմաստ բթացումից, այս հավերժական շարմանկայի անմիտ պտույտներից, միայն թե հեռանալ, իսկ թե դեպի ուր, այդ միևնույնն է։ Օհ, այդ խղճուկ երազանքն այն մասին, որ թեկուզ մի չնչին տաքություն ունենաս, եթե հնար լինի, ամփոփել այն երկու ձեռքի ու վրադ խոնարհած մի դեմքի մեջ։ Կամ գուցե ա՞յդ էլ է ինքնախաբեություն, հեռացում, փախուստ։ Արդյո՞ք լինում է վերջապես միայնությունից բացի էլի ինչ-որ ուրիշ մի բան…»։ Ու հենց հեղինակն էլ շտապում է պատասխանել իր կողմից առաջ քաշված հարցին՝ ներկայացնելով ժամանակի ատաղձը՝ «Ոչ, ուրիշ ոչինչ չի լինում։ Այդ ամենի համար չափից դուրս քիչ հող կա ոտքի տակ»։
Ու այս իրականության մեջ լուսավորությունը սիրո առկայությունն էր՝ սեր դեպի ընկերներն ու ընկերներից, սեր դեպի կինն ու կնոջից։ Այո, ժամանակները բարդ էին, ծանր էր ապրելը, բայց կար ամենավեհ գաղափարի առկայություն՝ փոխադարձություն։ Ժամանակները փոխադարձության կրողն էին։ Ցավոք, փոխադարձ սերն էլ կարճ տևեց՝ «Մի սիրո համար մարդկային կյանքը չափից դուրս շատ է ձգձգվում»։
Մարդիկ ծարավ էին գեղեցիկի՝ «Այսօրվանից ես դերձակներին վեր եմ դասելու ավելի, քան փիլիսոփաներին։ Դերձակները գեղեցկություն են բերում կյանքին։ Գեղեցկությունը հարյուրապատիկ անգամ թանկ է բոլոր մտքերից»։ Իսկ գեղեցկությունը այդչափ կարևորվում էր իր չլինելության հետևանքով՝ «Եթե քսաներորդ դարի վրա չծիծաղես, ուրեմն պետք է ճակատիդ կրակես։ Բայց նրա վրա երկար ծիծաղել էլ չի կարելի։ Ավելի շուտ վշտից կոռնաս»։ Որովհետև մարդը ապրում էր «լիակատար ինքնաբզկտման էպոխայում»։
Հենց այս էպոխայի վերջին գլուխներն անցնելիս էր, որ հերոսը հասկացավ, թե որքան խորը կարելի է սիրել։ Ու երջանկությունը նրա համար կրեց Պատի անունը՝ «Հանկարծ տեսա, որ ես ինչ-որ բան եմ նշանակում մի մարդու համար, և այդ մարդը երջանիկ է հենց միայն այն բանի համար, որ իմ կողքին է»։
Բայց բաժանումն անխուսափելի էր։ Հետաքրքիր է այն, որ պատերազմների, արյան գետերի միջով անցած հերոսը մինչև վերջին վայրկյանը դժվարանում էր հավատալ, որ կարելի է մեռնել առանց կռվի, առանց արյան, առանց ֆիզիկական պայքարի։ Բայց պայքարը բարոյական էր, ու այնտեղ հաղթելը շատ ավելի բարդ էր։ Պատը հրաժեշտ է տալիս իր սիրելի Ռոբբիին, ասելով՝ «Ավելի լավ է մեռնել այն ժամանակ, երբ դեռ ապրել ես ուզում, քան ապրել մինչև այն պահը, երբ արդեն մեռնել ես ուզում»։ Ու առավոտյան արդեն նա չկար…Լույսը չի լուսավորում, երբ լույս է, նա լուսավորում է խավարի մեջ, այնպես որ, եթե ուզում եք գնահատել լույսը, կարդացե՛ք այս գիրքը, որը, վստահեցնում եմ ձեզ, կդասվի ձեր սիրելի գրքերի շարքին:
© Կառա Ավագյան. Գրքամոլ Ակումբ

3. Մեջբերումներ

► Մի տարօրինակ զգացում ես ունենում քո ծննդյան օրը, եթե անգամ մի առանձին նշանակություն չես տալիս դրան:

► – Մարդս որքան քիչ է հոգ տանում իր հոգեվիճակի մասին, այնքան շատ արժե նա:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Չէ որ հարկավոր է գիտենալ նաև պարտվել: Այլ կերպ՝ ապրել չի լինի:-Պատրիցիա Խոլման

► – Միայն թե ոչինչ սրտին մոտիկ չընդունել, որովհետև այն, ինչ ընդունես, կուզենաս ուժով պահել: Իսկ ուժով պահել ոչինչ չի կարելի:-Օտտո Կեստեր

► Համեստությունն ու բարեխղճությունը վարձատրվում են միայն վեպերում: Նման բաները կյանքում սովորաբար օգտագործվում են, ապա մի կողմ շպրտվում:

► Ասենք, կինոն միշտ էլ պիտանի բան է: Կինոյում ամեն մարդ էլ կարող է ինքն իրեն երազանքներին հանձնել:

► – Եթե պարը չլինի, ապա մարդ չի ուզենա ապրել:-Էռնա Բենիգ

► – Եթե ամեն օր չպարապես, լիովին դուրս կընկնես հունից:-Գեորգ Բլոկ

► – Միշտ լինում են փող ունեցող մարդիկ: Կամ այնպիսինները, որոնք ուզում են հարուստ երևալ:-Օտտո Կեստեր

► – Սկզբունքները հարկավոր է խախտել, թե չէ, էլ ի՞նչ բավականություն կարող են նրանք պատճառել:-Գոտֆրիդ Լենց

► Ես իրոնիայի դեմ ոչինչ չունեմ, եթե միայն իմ դեմ չի լինում ուղղված:

– Ռոմը, չէ որ հասարակ խմիչք չէ, այլ ավելի շուտ մի բարեկամ է, որի հետ քեզ միշտ թեթև ես զգում: Ռոմը վերափոխում է աշխարհը:-Ռոբբի Լոկամպ

► Իմ կարծիքով, թող ամեն ինչ գրողի ծոցը գնա. ինչ-որ եղել է` եղել է: Միևնույն է, որևէ բան փոխելն այլևս հնարավոր չէ:

► – Լսիր, Գոտֆրիդ, կարծեմ, դու սիրո հարցում լավատեղյակ ես, այնպես չէ՞:
– Լավատեղյա՞կ: Սիրո հարցերում ես ուղղակի գրոսմայստեր եմ,- համեստորեն պատասխանեց Լենցը:
– Շատ լավ: Դե ուրեմն, ես կուզենայի իմանալ, թե այդպիսի դեպքերում մարդիկ մի՞շտ են իրենց հիմարաբար պահում:
– Այսինքն, ինչպե՞ս թե հիմարաբար:
– Դե, ասենք, այնպես, ասես կիսահարբած լինեն: Ավել-պակաս խոսում են, ասում՝ ինչ խելքներին փչի ու դեռ սուտ խոսում:
Լենցը հռհռաց:
– Բայց, մանկիկս, ախր սերը ինքը հենց խաբեություն է, հրաշալի մի խաբեություն, որ հորինել է մայրիկ-բնությունը: Նայիր այս սալորենուն: Չէ՞ որ սա էլ է խաբում: Ձևանում է անհամեմատ ավելի գեղեցիկ, քան հետո կլինի: Չէ՞ որ զզվելի կլիներ, եթե սերը թեկուզ ամենափոքրիկ չափով ընդհանուր բան ունենար ճշմարտության հետ: Փառք աստծո, այդ անիծյալ բարոյախոսները չեն կարողանում ամեն ինչ ենթարկել իրենց:
Ես վեր կացա:
– Նշանակում է, դու այն կարծիքին ես, որ առանց մի որոշ խաբեության չի կարող սեր լինել:
– Ընդհանրապես չի լինում, մանկիկս:
– Լավ, բայց այդ միջոցին մարդ կարող է շատ ծիծաղելի երևալ:
Լենցը քմծիծաղ տվեց:
– Նկատի ունեցիր, տղաս, որ երբեք, երբեք և երբեք կնոջը ծիծաղելի չի թվա նա, ով որևէ բան անում է հանուն նրա: Թեկուզ այդ լինի ամենագռեհիկ կատակերգությունը: Արա, ինչ ուզում ես. գլխի վրա կանգնիր, դուրս տուր ամենահիմար անհեթեթությունները, գոռոզացիր սիրամարգի նման, երգեր երգիր նրա լուսամուտի տակ, բայց միայն մի բանից զգուշացիր. գործնական մի եղիր, լրջմիտ մի եղիր:

► – Ես այլ կերպ էի պատկերացնում կյանքը (Խասսե):
– Մենք բոլորս էլ այդպես ենք…

► Ով միայնակ է, նա երբեք չի լքվի:

► Չի կարելի չափից դուրս ջահել լինել: Չափից դուրս միայն ծեր կարելի է լինել:

► – Մեռածների հիշատակի հանդեպ երկյուղածությունը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ նրանց հանդեպ մեղքի գիտակցություն: Մարդիկ աշխատում են հատուցել այն չարիքի փոխարեն, որ արել են հանգուցյալի հանդեպ նրա կենդանության օրոք:-Ֆերդինանդ Գրաու

► Մարդս իր բարության չնչին պաշարների մասին սովորաբար հիշում է  միայն այն ժամանակ, երբ արդեն չափից դուրս ուշ է: Եվ այդ դեպքում նա հուզվում է այն մտքից, թե որքան ազնվաբարո կարող էր լինել ինքն ու սկսում է իրեն բարեգործ համարել:-Ֆերդինանդ Գրաու

Մարդկային հասարակության հիմքերը հանդիսանում են շահասիրությունը, վախն ու ծախվածությունը: Մարդս չար է, բայց նա սիրում է բարությունը…Եթե միայն այն անում են ուրիշները:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Հիմար ծնվելն ամոթալի չէ, ամոթ է որպես հիմար մեռնելը:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Արտահայտվել, նշանակում է սիրտը թեթևացնել:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Միայն հիմարն է կյանքում հաղթանակում, խելացին, չափից դուրս շատ խոչընդոտներ է տեսնում և դեռևս որևէ բան չսկսած՝ կորցնում է ինքնավստահությունը: Դժվարին ժամանակներում միամտությունն ամենաթանկագին գանձն է, դա մի կախարդական թիկոց է, ոչ ծածկում է այն վտանգները, որոնց հիպնոսվածի նման դեմ է առնում խելոքը:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Երբեք մի ձգտիր չափից դուրս բան իմանալ: Որքան քիչ ես իմանում, այնքան պարզ է դառնում կյանքը: Գիտությունը մարդուս դարձնում է ազատ, բայց դժբախտ:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Ցուրտը մարդու հոգին թախիծով է լցնում:-Պատրիցիա Խոլման

► – Եթե ես մեքենա ունենայի, ամեն գիշեր փոքրիկ զբոսանքներ կկատարեի, դանդաղորեն կշրջեի: Ամեն ինչ այնքան անճշմարտանման է թվում, երբ այսպես, անաղմուկ սահում ես փողոցներով: Ամեն ինչ իրական է, բայց և միևնույն ժամանակ կարծես երազումն ես տեսնում: Այն ժամանակ երեկոները ոչ ոքի կարիքը չէի զգա…-Պատրիցիա Խոլման

► – Իսկ ընդհնարապես, մարդ ուզում է, չէ՞, որպեսզի երեկոները ինչ-որ մեկը լինի մոտը, ճի՞շտ է:
– Երեկոները, այո…Երբ վրա է հասնում մթությունը…Դա տարօրինակ բան է:

► – Լկտիությունը օրենքի դեմ պայքարելու լավագույն միջոցն է:-Ռոբբի Լոկամպ

► Երբ ցույց ես տալիս ապրանքի լավագույն կողմերը, ապա գնի հանդեպ վերացական սարսափը նկատելիորեն պակասում է:

► Հարկավոր է հնարավորին չափ ամուր բռնել կյանքից, որպեսզի թեկուզ մի փորքիկ պատառ պոկես, այսպես կոչված, երջանկությունից, որի համար ստիպված ես լինում վճարել կրկնապատիկ ու եռապատիկ: Երջանկությունն աշխարհում ամենաանորոշ ու ամենաթանկ բանն է:

► – Ի՞նչ ասես, որ չի գալիս այդ երգ հորինողների գլուխը: Ինձ թվում է, թե նրանցից բացի աշխարհում այլևս ուրիշ ռոմանտիկներ չկան:-Ռոբբի Լոկամպ

► Մի սիրո համար մարդկային կյանքը չափից դուրս շատ է ձգձգվում:


► Սերը հրաշալի բան է: Բայց միշտ երկուսից մեկը սկսում է ձանձրանալ: Իսկ մյուսը մնում է ձեռնունայն…Սառում-մնում է և ինչ-որ բանի սպասում…Սպասում է խենթի նման:

► – Ի՞նչ իմաստ ունի մշտապես կռիվ անելը, կյանքը կարճ է: Այն լի է ամեն տեսակ պատահականություններով: Մեր օրերում հարկավոր է միմյանց թև-թիկունք լինել: Արի՛ հաշտվենք:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Խենթ լինելն ընդհանրապես ամոթալի չէ:-Պատրիցիա Խոլման

► – Ի՞նչ եք հասկանում, տղերք, դուք կյանքից: Ախր, դուք վախենում եք սեփական զգացմունքներից: Դուք նամակներ չեք գրում՝ զանգահարում եք հեռախոսով. դուք այլևս չեք երազում. դուք զբոսանքի եք դուրս գալիս քաղաքից դուրս շաբաթ-կիրակի, սիրո մեջ դուք խելացի եք, իսկ քաղաքականության մեջ անխելք՝ դուք խղճալի ցեղ եք:-Ֆերդինանդ Գրաու

► Համառությունն ու ջանասիրությունը ավելի լավ բան են, քան հանճարն ու անառակությունը:

► – Տեսնու՞մ ես, ինչ գեղեցիկ է քո սենյակը:
– Գեղեցիկ է, որովհետև դու այստեղ ես: Նա այլևս երբեք չի լինի այնպես, ինչպիսին առաջ էր…Որովհետև դու եղել ես այստեղ:
Կապտաճերմակ լույսով ողողված նա ծնկի էր չոքել անկողնում:
– Բայց…-ասաց նա,- չէ՞ որ ես դեռ հաճախ եմ գալու այստեղ…հաճախ…
Ես անշարժ պառկել էի և նրան էի նայում: Խոնջացած, խաղաղված և խիստ երջանիկ, ես ամեն ինչ տեսնում էի ասես փափուկ, վառ մի լույսի միջով:
– Ինչ լավն ես դու, Պատ: Այսպես անհամեմատ լավն ես, քան քո որևէ հագուստի մեջ: Նա ժպտաց և խոնարհվեց վրաս:
– Դու պետք է ինձ շատ սիրես, Ռոբբի: Չգիտեմ, թե ինչ կանեմ ես առանց սիրո:
Նրա աչքերը հառված էին ինձ: Դեմքը բոլորովին մոտիկ էր, հուզված, լուսավոր, լի կրքոտ մի ուժով:
– Ամու՛ր բռնիր ինձ,- շշնջաց նա:-Ինձ հարկավոր է, որ որևէ մեկը ամուր բռնի ինձ, թե չէ կընկնեմ: Ես վախենում եմ:
– Չի երևում, թե վախենում ես:
– Այդ ես միայն ձևացնում եմ, իսկ իրականում ես հաճախ եմ վախենում:
– Որ այդպես է, ես ամուր կբռնեմ քեզ,- ասացի ես դեռևս շարունակելով մնալ այդ լուսավոր ու երերուն տարօրինակ կես-երազ, կես-իրականության մեջ:
– Ես քեզ իսկականից ամուր կբռնեմ: Դու մինչև անգամ կզարմանաս:
Նա ափերը դիպցրեց իմ երեսին:
– Իսկապե՞ս:
Ես գլխով արեցի: Նրա ուսերը ողողված էին կանաչավուն մի լույսով, ասես խորասուզվել էինք մի խոր ջրի մեջ: Ես բռնեի նրա ձեռքերից և քաշեցի իմ կողմը. ինձ գրկեց մի մեծ տաք ալիք, լուսավոր ու քնքուշ…Ամեն ինչ մարեց…

► Մարդիկ սենտիմենտալ են դառնում ավելի հաճախ վշտի, քան թե սիրո հետևանքով:

► Շատ մարդկանց համար, որոնք սուգ են պահում, նրանց վշտի հանդեպ հարգանքը ավելի բան արժե, քան ինքը՝ վիշտը:

► – Մելամաղձոտ ես դառնում, երբ մտորում ես կյանքի մասին: Իսկ ցինիկ՝ երբ տեսնում ես, թե մարդկանց մեծամասնությունը ինչպես է վարվում կյանքի հետ:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Այդ լավ է, որ մարդկանց մնում են շատ ու շատ կարևոր մանրուքներ, որոնք նրանց գամում են կյանքին, որոնք պաշտպանում են նրանց: Բայց ահա միայնակությունը, իսկական մենակությունը, առանց երազանքների ու խաբկանքների մենակությունը վրա է հասնում խելագարությունից կամ ինքնասպանությունից առաջ:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Մակերեսային են նրանք, ովքեր կարծում են, թե իրենք շատ խորամիտ են:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Արիությունը առանց վախի չի լինում:-Ռոբբի Լոկամպ


► – Այն ժամանակից ի վեր, ինչ դու ինձ հետ ես, ամեն ինչ ինձ համար հեշտ է դարձել:-Պատրիցիա Խոլման

► Ամեն մարդու մեջ ինչ-որ տեղ թաքնված է փոքր-ինչ սենտիմենտալություն:-Էռնա Բենիգ

► Ես չէի ուզում նրա մասին այդքան շատ մտածել: Ուզում էի, որ նա ինձ համար դառնար անսպասելի մի նվեր, մի երջանկություն, որը եկել է ու նորից կգնա, միայն այդքան: Ես չէի ուզում անգամ մտքով անցկացնել, որ ինչ-որ կերպ նա կարող էր դառնալ ավելին: Ես չափազանց լավ էի իմանում. ամեն մի սեր ուզում է հավերժական լինել, և դրանում էլ հենց կայանում է նրա հավերժական տանջանքը:

► – Սերը հրաշալի բան է, բայց մարդու բնավորությունն է փչացնում:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Տակտը չգրված մի օրենք է, ուրիշների սխալները չնկատելու և այդ սխալները չուղղելու մասին:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Միայն թե ազատությունդ չկորցնես: Ազատությունը սիրուց թանկ է: Բայց մարդիկ այդ բանը սովորաբար չափից դուրս ուշ են հասկանում:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Տղամարդու համար ամենաամոթալի բանը խեղկատակությունն է:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Ամենասարսափելին ժամանակն է: Այն ակնթարթը, որ մենք ապրում ենք, և որի տերը այնուամենայնիվ չենք դառնում:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Աշխարհի երեսին ամենածանր հիվանդությունը մտածողությունն է: Այն անբուժելի է:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Կյանքը, եղբայրներս, հիվանդություն է, և մահը սկսվում է ծննդյան օրից: Սրտի յուրաքանչյուր հարվածը, թոքերի ամեն մի շնչառությունը մի փոքրիկ մահ է պարունակում: Դրանք բոլորը փոքրիկ շարժումներ են, որ մեզ մոտեցնում են վերջավորությանը:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Երբեմն մեռնելը զարմանալի կերպով հեշտ է:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Դու ինձ սիրու՞մ ես,- հարցրեցի ես:
Նա բացասաբար օրորեց գլուխը:
– Իսկ դու՞ ինձ:
– Ոչ: Սա երջանկություն է, չէ՞:
– Մեծ երջանկություն է:
– Այդ դեպքում մեզ ոչինչ չի կարող պատահել, այնպես չէ՞:
– Որոշակիորեն ոչինչ,- պատասխանեց նա ու բռնեց իմ ձեռքը:

► – Ես բոլորովին էլ կարգին ընկեր չեմ, Ռո՛բբի:
– Հուսով եմ: Ինձ հարկավոր էլ չի կին՝ ընկերոջ դերում: Ինձ հարկավոր է սիրած կին:

► – Ավարտուն կանայք արագ են ձանձրացնում: Կատարելությունները՝ նույնպես, իսկ «ֆրագմենտները»՝ երբեք:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Որքան տարօրինակ են ժամանակակից երիտասարդներրը: Անցյալը դուք ատում եք, իրականությունը՝ արհամարհում, իսկ ապագայի նկատմամբ անտարբեր եք: Դժվար թե այդ մի լավ բանի հասցնի ձեզ:-ֆրաու Զալևսկի

► – Լավ բանը, և լավ վերջավորությունները լինում են միայն այն դեպքում, երբ մինչ այդ ամեն բան վատ է եղած լինում:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Փողը, ճիշտ է, երջանկություն չի բերում, բայց հանգստացնող կերպով է ներգործում մարդու վրա:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Փողը անկախություն է տալիս, սիրելիս:-Պատրիցիա Խոլման

► – Այսօրվանից դերձակներին ես վեր եմ դասելու ավելի, քան փիլիսոփաներին: Դերձակները գեղեցկություն են բերում կյանքին: Գեղեցկությունը հարյուրապատիկ անգամ թանկ է բոլոր մտքերից: Եթե անգամ այդ մտքերը խորը լինեն, ինչպես անհատակ անդունդը:-Ռոբբի Լոկամպ

► Սիրո մեջ չի կարելի վերջնականապես ձուլվել միմյանց, հարկավոր է ավելի հաճախ բաժանվել՝ գնահատել կարողանալու համար նոր հանդիպումները: Միայն նա, ով շատ է մենակ մնացել, կարող է գնահատել սիրելու հետ հանդիպման երջանկությունը:

► Ինչը կարող է ավելի վճռական պատառոտել միայնակության մոգական պատյանը, եթե ոչ զգացմունքների պռոթկումը, նրանց խորտակիչ ուժը, եթե ոչ տարերքը, փոթորիկը, գիշերը, երաժշտությունը…Եվ սերը…

► Սերը մարդու մեջ է ծնվում, բայց երբեք նրա հետ չի վերջանում և մինչևիսկ երբ ամեն ինչ լինում է՝ և՛ մարդը, և՛ սերը, և՛ երջանկությունն ու կյանքը, ապա ինչ-որ սոսկալի մի օրենքով այդ բոլորը դեռևս քիչ է լինում, և որքան այդ ամենը շատ է թվում, իրականում այնքան ավելի քիչ է լինում նա:

► Տիրապետելն ինքնըստինքյան արդեն կորուստ է: Երբեք ոչ մի բան հնարավոր չէ պահել, երբեք: Երբեք հնարավոր չէ բացել ժամանակի զնգացող շղթան, երբեք անհանգստությունը չի վերածվում անդորրի, որոնումները՝ լռության, երբեք չի դադարում անկումը:

► – Կնոջ հետ հնարավոր չէ վիճել, վատթարագույն դեպքում կարելի է չարանալ նրա վրա:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Ես, ի միջի այլոց, ամեն հանդիպած կնոջ հետ էլ վիճել եմ, երբ չես վիճում, նշանակում է ամեն բան շուտով կվերջան:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Ոչ մի բանի մի հանձնվիր: Կյանքը խայտաբղետ է, բայց անկատար:-Ֆերդինանդ Գրաու

► Եթե քսաներորդ դարի վրա չծիծաղես, ուրեմն պետք է ճակատիդ կրակես: Բայց նրա վրա երկար ծիծաղել էլ չի կարելի: Ավելի շուտ վշտից կոռնաս:

► – Մոռացում, ահա որն է հավերժական մոռացության գաղտնիքը: Մենք ծերանում ենք միմիայն մեր հիշողության պատճառով: Մենք շատ քիչ ենք մոռանում:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Կատաղությունը պետք է ուրախությամբ ցրել և ոչ թե չարությամբ,- հայտարարեց Ալֆոնսը:
– Ճիշտ է,- ասացի ես,- բայց մարդ պետք է իմանա այդ անելը:
– Բանը վարժվածության մեջ է, դուք բոլորդ ուզում եք պատը գլխով ծակել, բայց ոչինչ, տարիների ընթաքում այդ անցնում է:

► – Մենք պարզապես այլևս չպետք է հանդիպենք ուրիշ մարդկանց հետ: Այդ դեպքում ոչ վեճեր կլինեն, ոչ էլ խանդի նոպաներ: Իսկական սերը կողմնակի մարդիկ տանել չի կարողանում:-Պատրիցիա Խոլման

► – Ամեն ինչ հարկավոր է հավասարակշռել, ահա թե ինչումն է կյանքի ամբողջ գաղտնիքը:-Բլյումենտալ

► – Մենք չափից դուրս շատ բան գիտենք և չափից դուրս քիչ բան ենք կարողանում…Որովհետև չափից դուրս շատ բան գիտենք:-Բլյումենտալ

► – Մեր օրերում շահավետ գործարքը ձեռքից բաց թողնելը նշանակում է ձեռնոց նետել բախտին: Իսկ այդ բանն այլևս ոչ ոք թույլ չի տա իրեն:

► – Միշտ ինչ-որ բան չափից դուրս ուշ է լինում: Այդպես է կյանքում:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Կարգին մարդը միշտ էլ մելամաղձոտ է դառնում, երբ վրա է հասնում երեկոն: Ուրիշ հատուկ պատճառներ չեն պահանջվում: Հենց այնպես…Ընդհանրապես…

► – Քո կենացը, Ռոբբի, խմենք հանուն նրա, որ բոլորս էլ մի օր սատկելու ենք:
– Կենացդ, Ֆերդինանդ: Խմենք հանուն նրա, որ դեռ դոփում ենք հողագնդի վրա:

► – Բայց ճիշտն ասած, շատ ամոթալի է քայլել երկրի վրա և համարյա ոչինչ չիմանալ նրա մասին: Մինչև անգամ մի ծաղկի անունն ի՞նչ է, այն էլ չգիտես:
– Տրամադրությունդ մի՛ գցիր,- ասացի ես,- անհամեմատ ավելի ամոթալի է, որ մենք քարշ ենք գալիս երկրի երեսին՝ առանց իմանալու թե ինչու: Եվ մի քանի ավելորդ անունն այդտեղ ոչինչ չեն փոխի:

► – Ծուլությունը սկիզբն է ամեն մի երջանկության և վերջը ամեն տեսակի փիլիսոփայության:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Մարդս չափից դուրս քիչ է պառկում: Նա հավիտյան կամ նստած է, կամ պառկած: Այդ վնասակար է բիոլոգիական նորմալ ինքնազգացման տեսակետից: Միայն պառկած վիճակում է, որ լիովին հաշտվում ես ինքդ քեզ հետ:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Ապրելու համար իսկական իդեալիստը փողի է ձգտում: Փողը ազատություն է, իսկ ազատությունը՝ կյանք:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Փողի մասին արհամարհանքով խոսել չի կարելի: Շատ կանայք մինչև իսկ փողի պատճառով սիրահարվում են: Իսկ սերն էլ շատ տղամարդկանց դարձնում է շահամոլ: Այսպիսով, փողը ազդակ է դառնում իդեալների համար, իսկ սերը, ընդհակառակը, մատերիալիզմի համար:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Տղամարդը շահամոլ է դառնում հենց միմիայն կնոջ քմահաճույքների պատճառով: Եթե կանայք չլինեին, փողն էլ չէր լինի, և տղամարդիկ հերոսների ցեղ կներկայացնեին:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Սերը տղամարդու մեջ արթնացնում է ամենավատթար բնազդները, տիրապետելու, հասարակական ձիրքի, վաստակելու և հանգստանալու կիրք: Զուր չէ, որ բռնակալները սիրում են, որ իրենց զինակիցները ամուսնացած լինեն: Այդպես նրանք  ավելի պակաս վտանգավոր են: Եվ զուր չէ, որ կաթոլիկ կղերականներ կին չեն ունենում. հակառակ դեպքում նրանք այդքան խիզախ քարոզիչներ չեն լինի:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Մարդը միշտ մեծ է իր դիտավորությունների մեջ: Բայց ոչ թե դրանք կատարելու գործում: Դրանում էլ հենց կայանում է նրա հմայքը:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Գուցե մեզանից ոչ մեկն էլ չգիտե սիրել: Այսինքն այնպես, ինչպես սիրում էին առաջներում: Բայց դրանից մեզ համար ավելի վատ չի լինում: Ինձ ու քեզ համար ամեն ինչ ուրիշ տեսակ է, մի տեսակ ավելի պարզ:-Ռոբբի Լոկամպ

► Համոզվածություն. ահա թե ինչն է ինձ պակասում: Համոզվածություն. այս բանը ամենքին է պակասում:

► – Հարկավոր է հնազանդվել ճակատագրին:
– Հնազանդվե՞լ, իսկ ինչու՞ հնազանդվել: Դրանից օգուտ չկա: Կյանքում ամեն բանի համար մենք վճարում ենք կրկնապատիկն ու եռապատիկը: Հապա էլ ինչու՞ պետք է հնազանդվենք:

► Հնազանդություն, մտածեցի ես: Իսկ ի՞նչ կարող է փոխել այն: Պայքարել, պայքարել- ահա միակ բանը, որ մնում է անել այս խառնաշփոթության մեջ, որում, վերջ ի վերջո, այսպես թե այնպես պետք է պարտություն կրես: Պայքարել հանուն այն մի փոքրի, որը քեզ համար թանկ է: Իսկ հնազանդվել կարելի է նաև յոթանասուն տարեկանում:

► – Ահա, տեսնու՞մ եք,- ասաց Օտտոն,- ինչ է նշանակում հասակ. մեկ արցունք, մեկ ծիծաղ. որքան արագ են այդ բոլորը միմյանց հաջորդում: Առանց փոքր իսկ դադարի: Հավանորեն մենք էլ այդպես կդառնանք:

► – Որքան հանգիստ ես քեզ պահում, այնքան ավելի լավ ես կարողանում օգնել ուրիշներին:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Որքան շատ ես ապրում, այնքան շատ են ջղերդ փչանում: Ճիշտ այն բանկիրի նման, որը շարունակ վնասներ է կրում:-Օտտո Կեստեր

► – Դուք հասցրե՞լ եք նկատել, որ մենք ապրում ենք լիակատար ինքնաբզկտման էպոխայում: Շատ բան, որ կարելի էր անել, մենք չենք անում՝ ինքներս էլ չիմանալով, թե ինչու: Աշխատանքը դարձել է հրեշավոր կարևորության մի գործ. մեր օրերում այնքան շատ մարդիկ են զրկված աշխատանքից, որ նրա մասին մտքերը մթագնում են մնացած ամեն ինչ:-Ժաֆֆե

► – Աշխատանքը, այդ մի մռայլագին կատաղություն է: Մի մռայլ մոլեգնություն է: Մենք նվիրվում ենք աշխատանքին այն հավիտենական պատրանքով, թե ժամանակին ամեն բան այլ կերպ կդառնա: Սակայն երբեք ոչինչ չի փոխվելու:-Ժաֆֆե

► – Սխալ է ենթադրել, թե բոլոր մարդիկ օժտված են զգալու միատեսակ հատկություններով:-Ժաֆֆե

►  Մեր ժամանակը դեռևս չի գտել իր զգացմունքներն արտահայտելու բառերը: Նա կարողանում է միայն սանձարձակ լինել. մնացած ամեն ինչ արհեստական է լինում:

► – Ես այնքան երջանիկ եմ,- ասաց նա:
Ես կանգնել ու նայում էի նրան: Նա միայն երեք բառ ասաց: Բայց ես երբեք չէի լսել, որ դրանք այդպես արտասանվեին: Ես ճանաչել էի կանանց, նրանց հետ հանդիպումները միշտ էլ ակնթարթային են եղել, ինչ-որ արկածներ, երբեմն վառ, այրող ժամեր, միայնակ գիշեր, փախուստ ինքդ քեզանից, հուսահատությունից, ամայությունից: Ասենք, ես որևէ այլ բան չեմ էլ փնտրել. չէ՞ որ ես գիտեի, որ ոչ մի բանի վրա հույս դնել չի կարելի, հույս կարող ես դնել միայն ինքդ քեզ և մեկ էլ լավագույն ընկերոջդ վրա: Եվ հանկարծ տեսա, որ ես ինչ-որ բան եմ նշանակում մի մարդու համար, և որ այդ մարդը երջանիկ է հենց միայն այն բանի համար, որ իմ կողքին է: Այդպիսի բառերն ինքնըստինքյան հասարակ են հնչում, բայց երբ լավ ես մտծում դրանց մասին, սկսում ես հասկանալ, թե որքան անչափելի կարևոր են դրանք: Այդ կարող է ամբողջ մի փոթորիկ բարձրացնել մարդու հոգում և հիմնահատակ վերափոխել նրան: Այդ սերն է, բայց և այնպես, էլի ինչ-որ ուրիշ բան: Ինչ-որ մի բան, հանուն որի արժե ապրել: Տղամարդը չի կարող սիրո համար ապրել: Բայց մեկ ուրիշ մարդու համար նա կարող է:

► Ոչ մի բանի վրա հույս դնել չի կարելի, հույս կարող ես դնել միայն ինքդ քեզ և մեկ էլ լավագույն ընկերոջդ վրա:

► Տղամարդը չի կարող սիրո համար ապրել: Բայց մեկ ուրիշ մարդու համար նա կարող է:

► – Աղքատ մարդիկ մեծ մասամբ ազնիվ են լինում:-Ռոբբի Լոկամպ

► Որքան տարօրինակ է. մարդիկ իսկականից թարմ ու պատկերավոր արտահայտություններ գտնում են, երբ միմյանց հայհոյում են: Հավերժական ու անփոփոխ են մնում միայն սիրո խոսքերը, բայց որքան խայտաբղետ ու բազմազան է հայհոյանքների բաժանմունքը:

► – Ինչ որ դանդաղ է, շատ հաստատուն է: Իսկ ինչ-որ հաստատուն է, այդ լավ է:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Պաթետիկ մարդիկ միշտ անտակտ են լինում:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Վերջին շաբաթների ընացքում հասկացա, թե որքան հիանալի բան է ամբողջ ժամանակ միմյանցից անբաժան լինել: Ես այլևս չեմ կարողանում տանել այդ մեկ ժամանոց հանդիպումները: Ես քեզանից ավելի շատ եմ ուզում ստանալ: Ես ուզում եմ, որ դու միշտ ինձ հետ լինես, չեմ ուզում շարունակել խելացի ու սիրային այս տապկնոցի խաղը, այն ինձ զզվեցնում է, ինձ հարկավոր չէ: Ես պարզապես ուզում եմ քեզ ու միմիայն քեզ, և երբեք չի պատահի, որ դրանից ես կշտանամ, և այլևս ոչ մի րոպեով չեմ ուզում քեզ կորցնել:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Երբեմն շատ հաճելի է, երբ հնարավոր է լինում ոչինչ չմտածել: Երբ հնարավոր է ամեն բան ինքդ չանես: Երբ կարելի է հենվել:-Պատրիցիա Խոլման

► – Ամեն բան հեշտ է, միայն հարկավոր չէ, որ ինքներս մեր կյանքը բարդացնենք:-Պատրիցիա Խոլման

► – Չգիտես տաքսիներն են շատացել, թե ուղեվորներն են չափից ավելի պակասել:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Բուրժուան որքան երկար է ապրում կնոջ հետ, այնքան ավելի քիչ է նրա հանդեպ ուշադիր լինում: Կավալերն՝ ընդհակառակը՝ գնալով ավելի ուշադիր է դառնում:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Պատերազմից հետո մարդիկ սկսել են քաղաքական հավաքույթների գնալ և ոչ թե եկեղեցի:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Երբ նպատակ ես ունենում, կյանքդ դառնում է քաղքենիական, սահմանափակ:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Շան հետ երբեք միայնակ չես լինի:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Երբ անձրև է գալիս, մարդ ավելի լավ է քնում:-Ժաֆֆե

► – Ոչինչ հնարավոր չէ նախապես իմանալ: Մահացու հիվանդ մարդը կարող է ավելի երկար ապրել, քան առողջը: Կյանքը խիստ տարօրինակ բան է:-Ժաֆֆե

► Ինձ թվում է, թե կինը երբեք չպետք է ասի տղամարդուն, որ սիրում է նրան: Այդ մասին թող ասեն կնոջ շողշողուն երջանիկ աչքերը: Նրանք պերճախոս են ավելի, քան ցանկացած խոսքը:

► Կյանքը հրեշավոր կերպով մանրացնում է մարդկանց: Կյանքը հասել է միայն խղճուկ, մերկ գոյության պահպանման համար տանջալից կռվի:

► – Որքան շատ են մարդիկ միմյանց մասին իմանում, նրանց միջև այնքան շատ են լինում թյուրիմացությունները: Եվ որքան շատ են նրանք մոտենում իրար, այնքան ավելի միմյանց նկատմամբ օտար են դառնում, և սկսում են միմյանցից ավելի խորշել, քան կարող են անել այդ թշնամիները:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Երկնային տերը կօգնի: Նա միշտ օգնում է մեզ, եթե նույնիսկ երբեմն մենք նրան չենք հասկանում:-Քահանա

► Չափից դուրս շատ արյուն է հեղվել այս աշխարհում, որպեսզի հնարավոր լինի պահպանել հավատը երկնային հոր նկատմամբ:

► Կարևորը, նշանակալիցը ի վիճակի չէ մեզ հանգստացնել…Մխիթարում է միշտ էլ մանրուքը, աննշան բանը…

► – Սիրո խնդրում հիմարություն երբեք չի լինում:-Պատրիցիա Խոլման

► Ես մտածում էի, որ նա այլևս չի սիրում այդ կնոջը. բայց նա սովորել էր նրան, իսկ հաշվապահի համար սովորությունը կարող էր սիրուց ավելի ուժեղ լինել:

► – Մարդուն կորցնում են միայն այն դեպքում, երբ նա մեռնում է:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Պետք է, որ մարդ ինքն իրեն հաղթել կարողանա:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Մարդիկ այդպես հեշտությամբ իրարից չեն բաժանվում:-Ռոբբի Լոկամպ

► Վիրավորված զգացմունքի համար, ճշմարտությունը միշտ կոպիտ է և անտանելի:

► Մարդկությունը ստեղծել էր արվեստի անմահ ստեղծագործություններ, բայց չէր կարողացել իր եղբայրակիներից յուրաքանչյուրին թեկուզ կուշտ փորով հաց ապահովել:

► Սարսափելի բան է սիրել կին և լինել աղքատ:

► – Եթե մարդ ինչ-որ բան է անում, ապա պետք է մինչև վերջը հասցնի:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Ահ, իմ սիրելի, ինչու մենք հարուստ չենք: Ով՝ ով, բայց մենք կկարողանայինք հիանալիորեն օգտվել փողից: Որքան շատ կան հարուստ մարդիկ, որոնք ավելի լավ բան չգիտեն, քան օր ու գիշեր իրենց բանկերում և գրասենյակներում ցցվել-մնալը:-Պատրիցիա Խոլման

► – Մեր օրերում հարուստ լինելը պարզապես մասնագիտություն է: Եվ ամենևին էլ ոչ հասարակ մասնագիտություն:-Ռոբբի Լոկամպ

► Այդ որ մարդն է, որ գիտե, թե ինչ է սպասվում իրեն: Մի՞թե որևէ մեկը կարող է ստույգ իմանալ, թե արդյոք ժամանակին ավելի երջանիկ չի թվա իրեն նա, որին այսօր ինքը խղճում է:

► – Քանի դեռ մարդը անձնատուր չի լինում, նա ավելի ուժեղ է, քան իր ճակատագիրը:-Ռոբբի Լոկամպ

► Մեր անցյալը մեզ սովորեցրել է չնայել շատ հեռու առաջ:

► Դժվարին վիճակներում հանգստություն և ինքնատիրապետում: Ահա ինչն է զարդարում զինվորին:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Ես ինքս ինձ սովորեցրել եմ մտածել ոչ ավելի, քան այդ ծայրահեղորեն ահրաժեշտ է լինում: Այդ միանգամայն բավական է:-Օտտո Կեստեր

► – Վերջ ի վերջո մարդիկ միշտ էլ վերադառնում են իրենց տեղը:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Տրամադրությունդ մի գցիր, ամեն ինչ անցողիկ է:
– Ճիշտ է, այդ ամենաիսկական ճշմարտությունն է աշխարհի վրա:

► – Ոչինչը այդ այն հայելին է, որի մեջ արտացոլվում է աշխարհը:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Միայն դժբախտն է իմանում, թե ինչ բան է երջանկությունը. Երջանիկը կյանքի ուրախությունն զգում է մանեկենից ոչ ավելի. նա միայն ցուցադրում է այդ ուրախությունը, որը նրան չի տրված: Լույսը չի լուսավորում, երբ լույս է: Նա լուսավորում է միայն խավարի մեջ:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Թող օրհնյալ լինի կյանքի այն փոքրիկ բաժինը, որ ունենք մենք:-Ֆերդինանդ Գրաու

► – Խղճահարությունն ամենաանօգուտ բանն է աշխարհի երեսին: Խղճահարությունը չարախնդության հակառակ երեսն է:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Մարդիկ խելագար չեն: Պարզապես ագահ են: Նրանք նախանձում են ուրիշին: Աշխարհի վրա ամեն տեսակ բարիք՝ ինչքան ուզես, իսկ մարդկանց մեծամասնությունը ոչինչ չունի: Այստեղ հարցը բաշխման մեջ է:

► – Օտտո,- ասացի ես իմ առջևից ընթացող Կեստերին,- այժմ ես գիտեմ, թե ինչ են ուզում այս մարդիկ: Նրանց բոլորովին էլ քաղաքականություն հարկավոր չէ: Նրանց հարկավոր է կրոնին փոխարինող որևէ բան:
– Իհարկե: Նրանք ուզում են նորից հավատալ: Միևնույն է, թե ինչին:

► – Ով չար է, նա երկար կապրի:-Ֆրոյլայն Գոտֆրիդ մայրիկ

► – Բարոյախոսությունը, այդ մարդկության հնարածն է, բայց կյանքի փորձից արված եզրակացություն չէ:-Գոտֆրիդ Լենց

► – Ամենաթրծված տղերքն էլ միշտ ընկնում են երեխաներին հայտնի թակարդները:-Գվիդո Տիսս

► – Երբ ես մենակ եմ լինում, չեմ կարողանում երազանքներով մխիթարվել: Այդ վիճակում ես պարզապես մենակ եմ լինում ու վերջ: Մենակությունը ավելի հեշտ է տանել, երբ չես սիրում:-Պատրիցիա Խոլման

► – Բժիշկը միշտ էլ հույս ունենում է, այդպիսին է նրա պրոֆեսիան:-Ռոբբի Լոկամպ

► Մենք չափից դուրս շատ փորձություններ էինք կրել միասին, որպեսզի աշխատեինք մխիթարել իրար:

► – Ամենից վատթարն այն է, երբ պետք է սպասես և չես կարող ոչինչ անել: Դրանից խելքը մարդ կարող է թռցնել:-Անտոնիո

► Սարսափելի է, երբ ոչ մի բանի չես սպասում:

► Անզոր կատաղությամբ ես ոտքերս գետին էի խփում՝ թափ տալով ձյունը: Լենցը սպանված էր, «Կառլը» ծախված էր, իսկ Պա՞տը: Չտեսնող աչքերով ես նայում էի երկնքին, այդ գորշ ու անեզրական երկնքի տեր աստծուն, որը հնարել էր կյանքն ու մահը, որպեսզի զվարճանա:

► – Դուք այնտեղ քիչ թե շատ կապեր, բարեկամներ չունե՞ք:
– Բարեկամնե՞ր: Գիտե՞ք ինչ,-նա չարացած ծիծաղեց,- երբ հանկարծ անփող ես մնում, բարեկամները մի կողմ են նետվում, ինչպես լվերը սատկած շան վրայից (Ռոտ):

► – Մեկ-մեկ տարօրինակ բաներ են, չէ՞, մարդու հետ կատարվում:
– Այո, լինում է: Բայց հետո նորից ամեն ինչ անցնում է:

► – Մարդիկ, սիրելիս, անհամեմատ ավելի վտանգավոր թույն են, քան օղին ու ծխախոտը:-Պատրիցիա Խոլման

► – Լավ կլինի, եթե մարդ իրենից հետո թեկուզ մի բան թողնի:-Պատրիցիա Խոլման

► – Թող ոչինչ ինձանից քեզ չմնա: Դու պետք է ինձ մոռանաս: Իսկ եթե պատահի, որ հիշես, ապա պետք է միայն մի բան հիշես, որ մեզ համար միասին շատ լավ է եղել, և ուրիշ ոչինչ: Այն, որ այդ լավն այլևս վերջացել է, մենք երբեք չենք կարողանա հասկանալ: Եվ դու երբեք տխուր չպետք է լինես:-Պատրիցիա Խոլման

► Միշտ էլ կյանքում որևէ մեկը առաջինն է մեռնում: Կյանքում միշտ այդպես է լինում:-Ռոբբի Լոկամպ

► – Կյանքի առանձին մասնիկները սքանչելի են, բայց ամբողջը միասին միանգամայն անմիտ բան է: Այնպես որ, կարծես, մեր աշխարհը սարքել է մի խելագար, որը նայելով, թե որքան հրաշալի կերպով բազմազան է կյանքը, ոչ մի ավելի լավ բան չի մտածել, քան այն ոչնչացնելը:
– Իսկ հետո նորից ստեղծելը:
– Դրա մեջ էլ ես ոչ մի միտք չեմ տեսնում,-առարկեցի ես,-այդ դրանից ավելի լավը չի դառել:

► – Ավելի լավ է մեռնել այն ժամանակ, երբ դեռ ապրել ես ուզում, քան ապրել մինչև այն պահը, երբ արդեն մեռնել ես ուզում: Որովհետև երբ ուզում ես ապրել, նշանակում է, ինչ-որ բան կա, որը սիրելի է քեզ: Այդպես ավելի դժվար է, բայց և ավելի հեշտ է:-Պատրիցիա Խոլման

► – Ռոբբի, սիրելիս, դու դեռ պետք է շատ երկար ապրես: Ես ուզում եմ, որ դու առողջ լինես և կին ու երեխաներ ունենաս:
– Ես ոչ մի կին ու ոչ մի երեխա չեմ ուզում քեզանից բացի: Դու ես իմ երեխան ու իմ կինը:
Մի քանի րոպե նա պառկել էր լուռ:
– Ես շատ կուզենայի քեզանից մի երեխա ունենալ,- ասաց Պատրիցիան ու դեմքը հենեց իմ ուսին,- առաջներում ես երբեք այդպիսի բան չէի ուզենում: Ես մինչև անգամ չէի կարողանում այդ պատկերացնել: Իսկ այժմ ես հաճախ եմ այդ մասին մտածում: Լավ կլինի, եթե մարդ իրենից հետո թեկուզ մի բան թողնի: Երեխան կնայեր քեզ ու դու երբեմն կմտաբերեիր ինձ: Եվ այդ դեպքում ես նորից քեզ հետ կլինեի:
– Մենք դեռ երեխա կունենանք,-ասացի ես,- երբ դու կառողջանաս: Ես շատ եմ ուզում, որ դու ինձ համար մի երեխա բերես: Բայց նա պետք է աղջիկ լինի, որին մենք նույնպես Պատրիցիա կանվանենք:
– Իսկ գուցե այսպես ավելի լավ է, որ մենք երեխա չունենք, սիրելիս: Թող ոչինչ ինձանից քեզ չմնա: Դու պետք է ինձ մոռանաս: Իսկ եթե պատահի, որ հիշես, ապա պետք է միայն մի բան հիշես, որ մեզ համար միասին շատ լավ է եղել, և ուրիշ ոչինչ: Այն, որ այդ լավն այլևս վերջացել է, մենք երբեք չենք կարողանա հասկանալ: Եվ դու երբեք տխուր չպետք է լինես:
– Ես տխրում եմ, Պատ, երբ դու այդպես ես խոսում:
Մի որոշ ժամանակ նա ինձ էր նայում:
– Գիտե՞ս սիրելիս, ես հիմա չեմ կարողանում պարզապես հասկանալ, որ երբ երկու հոգի այ, այսպես, ինչպես ես ու դու, սիրում են միմյանց և նրանցից մեկը պետք է մեռնի:
– Լռիր,-ասացի ես:- Միշտ էլ կյանքում որևէ մեկը առաջինն է մեռնում: Կյանքում միշտ այդպես է լինում: Բայց մենք դեռ շատ ժամանակ ունենք մինչև այդ:
– Պետք է որ մեռնեն միայն մենակ մարդիկ: Կամ թե՝ երբ միմյանց ատում են: Բայց ոչ այն դեպքերում, երբ միմյանց սիրում են:
Ես ինքս ինձ ստիպեցի ժպտալ…
-Այո, Պատ,- ասացի ես ու բռնեցի նրա տաք ձեռքը:- Եթե ես ու դու ստեղծած լինեինք այս աշխարհը, ապա այն ավելի լավը կլիներ, այնպես չէ՞:
Նա գլխով արեց:
– Այո, սիրելիս:-Մենք որ նման բան թույլ չէինք տա: Միայն թե իմանայինք, թե ինչ կա հետո: Դու հավատու՞մ ես, որ հետո էլի ինչ-որ բան կա:
– Այո,- պատասխանեցի ես,- կյանքն այնքան վատ է սարքված, որ չի կարող ամեն ինչ սրանով ավարտվել:
Նա ժպտաց:
– Ի՞նչ կա որ, այդ էլ պատճառաբանություն է: Բայց դու գտնում ես, որ սրա՞նք էլ են վատ սարքված:
Նա ցույց տվեց իր մահճակալի մոտի դեղին վարդերով լի զամբյուղը:
– Ահա, բանն էլ հենց այդ է,- առարկեցի ես:- Առանձին մասնիկները սքանչելի են, բայց ամբողջը միասին միանգամայն անմիտ բան է: Այնպես որ, կարծես, մեր աշխարհը սարքել է մի խելագար, որը նայելով, թե որքան հրաշալի կերպով բազմազան է կյանքը, ոչ մի ավելի լավ բան չի մտածել, քան այն ոչնչացնելը:
– Իսկ հետո նորից ստեղծելը,- ասաց Պատը:
– Դրա մեջ էլ ես ոչ մի միտք չեմ տեսնում,-առարկեցի ես,-այդ դրանից ավելի լավը չի դառել:
– Ճիշտ չէ, սիրելիս,- ասաց Պատը:- Մեր հարցում, նա շատ լավ է հաջողացրել: Ախր, ավելի լավ բան չէր էլ կարող լինել: Միայն թե ամեն ինչ կարճատև էր, չափից դուրս կարճատև: Այժմ ես մտածում եմ այն միակ բանի մասին, որ ես դեռևս կարող եմ մտածել. կյանքի և մահվան մասին: Եվ երբ ես արդեն շատ եմ տխրում, երբ արդեն ոչինչ չեմ հասկանում, այն ժամանակ ինքս ինձ ասում եմ, որ ավելի լավ է մեռնել այն ժամանակ, երբ դեռ ապրել ես ուզում, քան ապրել մինչև այն պահը, երբ արդեն մեռնել ես ուզում: Որովհետև երբ ուզում ես ապրել, նշանակում է, ինչ-որ բան կա, որը սիրելի է քեզ: Դու ի՞նչ ես կարծում:
– Չգիտեմ:
– Չէ, իսկապես:- Նա գլուխը հենեց իմ ուսին: Երբ ուզում ես ապրել, նշանակում է, ինչ-որ բան կա, որը սիրելի է քեզ: Այդպես ավելի դժվար է, բայց և ավելի հեշտ է:
– Եկ այլևս չխոսենք այդ մասին,- ասացի ես:

Հետո հանկարծակի ամեն ինչ ընթացավ շատ արագ: Սիրելի դեմքի վրա հալչում էր մարմնի կենդանի հյուսվածքը: Այտոսկրերը դուրս ցցվեցին և քունքերի մոտ հայտնվեցին ոսկորները: Թևերը դարձան բարակ ասես երեխայի լինեին, կողոսկրերի վրա պրկվել էր մաշկը, և ջերմը ավելի ու ավելի հաճախ էր ցնցում նրա նիհարած մարմինը: Նա նայում էր ինձ, նրա աչքերը խոշոր էին:
– Բարեկամս,- մրմնջում էի ես:- Իմ սիրելի, քաջ, հին բարեկամ:

Նա մեռավ գիշերվա վերջին ժամին, ավելի վաղ, քան կսկսվեր արշալույսը: Նա մեռնում էր դժվարությամբ ու դանդաղորեն, և ոչ ոք չեր կարողանում օգնել նրան: Նա ամուր սեղմել էր իմ ձեռքը, բայց արդեն չէր ճանաչում ինձ:
Ինչ-որ մեկը մի ժամանակ ասաց.
– Նա մեռավ:
– Ոչ,- առարկեցի ես:- Նա դեռ չի մեռել: Նա դեռ ամուր է բռնել իմ ձեռքը:
Լույս: Անտանելի պայծառ լույս: Մարդիկ: Բժիշկ: Ես դանդաղորեն բաց եմ անում նրա մատները: Եվ նրա ձեռքը դանդաղ վայր է ընկնում: Արյուն: Շնչահեղությունից աղավաղված դեմք: Տառապանքով սառած այտեր: Շագանակագույն, մետաքսե մազեր:
– Պատ, ասում եմ ես,-Պատ:
Եվ առաջին անգամն է, որ նա ինձ չի պատասխանում:
– Ուզում եմ մենակ մնալ,-ասում եմ ես:
– Իսկ հարկավոր չէ՞ նախ և առաջ…-խոսում է ինչ-որ մեկը:
– Չէ,- պատասխանում եմ ես:- Հեռացեք, ձեռք մի տվեք:
Հետո ես նրա վրայից լվացի արյունը: Ես փայտ էի դաձել: Ես սանրեցի նրան: Նրան տեղափոխեցի իմ անկողինը ու ծածկեցի վերմակներով: Ես նստել էի նրա մոտ և ոչ մի բանի մասին չէի կարողանում մտածել: Նստել էի աթոռին ու նայում էի նրան: Ներս մտավ իրեն նվիրած իմ շունը ու նստեց մեր կողքին: Ես տեսնում էի, թե ինչպես էր փոխվում Պատի դեմքը: Ես ոչինչ չէի կարողանում անել: Միայն ահա այսպես, ամայացած նստել ու նայել նրան: Հետո վրա հասավ առավոտը, ԵՎ ՆԱ ԱՐԴԵՆ ՉԿԱՐ…

► ►  

Հ.Գ. Եթե դուք ունեք մեջբերումներ` դուրս բերված այս գրքից, ապա կարող եք ուղարկել մեզ հետադարձ կապով:



Yandex.Metrica Display Pagerank

Բոլոր հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են. Copyright © 2013-2017 Grqamol.am: All Right Reserved
Այլ կայքերում կամ հեռուստառադիոընթերցումներում մեջբերումներ անելիս հղումը Grqamol.am-ին պարտադիր է: