Grqamol.am » Գրքամոլ Ակումբ » Խումբ Երրորդ » Միլան Կունդերա «Կեցության անտանելի թեթևությունը» (Գրքամոլ Ակումբ)

Միլան Կունդերա «Կեցության անտանելի թեթևությունը» (Գրքամոլ Ակումբ)

«Կեցության անտանելի թեթևությունը» դասվել է «Գրքամոլ Ակումբի» քննարկվելիք գրքերի շարքին, և մեր ակումբի կողմից ստորև ներկայացնում ենք՝

1. Հեղինակի և իր աշխատության մասին հետաքրքիր փաստեր:

2. Ակումբի անդամներից հեղինակային կարծիքներ:

3. Ակումբի անդամների կողմից առանձնացված բոլոր մեջբերումները:

1. Հետաքրքրիր փաստեր

1. Կունդերայի գրքերը Չեխոսլովակիայում արգելված են եղել մինչև 1989թ., երբ կոմունիստական ռեժիմը տապալվել է:
2. Հեղինակը շարունակ պնդել է, որ ինքը վիպասան է, ոչ թե քաղաքական կամ դիսիդենտ (հակասող) գրող: Եվ չնայած նրա այն պնդմանը, թե գիրքը քաղաքական վեպ չէ, այնուամենայնիվ գրքում կամ քաղաքական իրողություններ արծարծող դրվագներ, ինչպիսիք օրինակ՝ Պրահայի գարունը, կամ խորհրդայնացված Բոհեմիան (Բոհեմիա-ն օգտագործել է Չեխիայի փոխարեն):
3. Լրագրողի այն հարցին, թե ինչպես է Կունդերայի մոտ հղացել գրքի գաղափարը, նա պատասխանել է. «Գիտեք, այս պատմությունը ինձ սկսել է հետապնդել դեռևս 25 տարի առաջ: Գաղափարը կար, բայց ես ամբողջովին փչացրի այն: Այն ամենը, ինչ մնաց այդ մտքից, 2 հերոս (Թոման և Թերեզան) և մեկ տեսարան են` ինչպես է Թոման նայում պատուհանից և ասում ինքն իրեն. «einmal ist» (մեկը ոչինչ)»:
4. Կունդերայի հայրը եղել է հայտնի դաշնակահար: Նա նույնպես զբաղվել է երաժշտությամբ և նվագել է դաշնամուր: Այդ պատճառով նրա ստեղծագործություններում հաճախ ենք հանդիպում երաժշտական տերմինների: Սակայն ահա թե ինչ է ասել նա իր չստացված երաժշտական կարիերայի մասին. «Ես սիրել եմ երաժշտությունը, բայց ոչ՝ երաժիշտներին: Իմ սիրտը խառնում էր միայն այն մտքից, որ ես ստիպված կլինեմ իմ կյանքը անցկացնել երաժիշտների շրջապատում»:
5. Կունդերայի 4 հանճարներն են Կաֆկան, Հերման Բրոխը, Ռոբերտ Մուզիլը և Վիտոլդ Գոմբրովիչը:
6. Կունդերան իր ուսանողներից պահանջել է երկու հիմնական բան. առաջինը՝ կարդալ Աստվածաշունչը մինչ 30 տարեկան դառնալը, եկրորդը` բացի իրենց մայրենիից, սովորել ևս մեկ այլ օտար լեզու:
7. Կունդերան իր բոլոր գրքերը գրել է ֆրանսերենով, և ցանկացել է, որ իրեն համարեն հենց ֆրանսիացի գրող: Նա չի տվել իր համաձայնությունը իր գրքերը չեխերեն թարգմանելու համար՝ պնդելով, որ մի օր ինքը անձամբ դա կանի, սակայն ժամանակի սղության պատճառով չի թարգմանել որևէ գիրք և առ այսօր չեխերը ստիպված են Կունդերայի գրքերը կարդալ ֆրանսերեն:

2. Հեղինակային կարծիքներ

Սեպտեմբերի 17-ին Ավ. Իսահակյանի գրադարանում տեղի ունեցավ Գրքամոլ Ակումբի ձևավորած նոր՝ արդեն երրորդ խմբի անդրանիկ քննարկումը: Գրքամոլների դատին էր հանձնվել Միլան Կունդերայի «Կեցության Անտանելի Թեթևությունը» գիրքը, և այժմ ձեզ ենք ներկայացնում համար առաջին ակումբի անդամների կարծիքները վեպի, սյուժեի և հերոսների մասին:

Իրինա Հախունց. «Իմ կարծիքով գիրքը սկսվում է Նիցշեի հավերժ վերադարձի գաղափարով, որպեսզի վերջում արդարացնի վեպի հերոսների գործողությունները, այն է՝ եթե ապրում ենք մեկ կյանք, կարող ենք գործել բոլոր հնարավոր սխալները»:

Վլադիմիր Բդոյան. «Գրքի ամենահետաքրքիր կերպարներից մեկն ինձ համար Ֆրանցն էր, ում մեջ ամենից շատ հավանել եմ պայքարելու իր ձևը: Եթե գրքի մյուս հերոսները պայքարում էին կյանքի անարդարությունների դեմ, ապա Ֆրանցը գերադասում էր ընտրել իրեն կողակից և ապրել ու պայքարել միայն նրա համար: Այդպիսի մեկը Ֆրանցի համար Սաբինան էր»:

Անժելա Գրրիգորյան. «Հիացած եմ գրքով: Ընթերցելու ընթացքում այնպիսի տպավորություն էր, թե ֆրանսիական ֆիլմ եմ դիտում, երբ առաջին հայացքից իրար հետ կապ չունեցող թելերը գալիս և միավորվում են մեկի մեջ: Գրքից քաղեցի ըստ իս դրա հիմնական ասելիքը՝ կյանքը թեթև է, դա մենք ենք, որ մեր վերաբերմունքով ծանրացնում ենք այն: Հերոսների կյանքի օրինակով տեսնում ենք, որ նրանց բոլորի խնդիրները, ի վերջո, լուծելի են, և մինչ խնդրի լուծում ստանալու պահը ընկած ժամանակաշրջանը հերոսների ապրումներն են, որ ծանրացնում են իրավիճակը: Կարծում եմ, որ գեղարվեստական արժեքից զատ գիրքն արժեքավոր է նաև պատմական առումով, քանի որ գրքում շատ են իրական պատմական դրվագները, որոնք թույլ են տալիս պատկերացում կազմել գրքում նկարագրված ժամանակաշրջանի և քաղաքական անցքերի մասին»:

Հասմիկ Գաբրիելյան. «Քիչ են հանդիպում այնպիսի գրքերը, որ հենց առաջին նախադասությունից հայտնվում ես գրքի մեջ: «Կեցության անտանելի թեթևությունը» այդ քչերից էր: Շատ եմ հավանել վեպի կառուցվածքը, որը տարբերվող էր ու ինձ համար նորություն: Թեև գրքի ասելիքը մեծ էր ու շատ խիտ փիլիսոփայություն կար գրքում, սակայն ընթերցանությունը շատ թեթև էր առաջ գնում»:

Գոհար Ավագյան. «Գրքի վերնագիրը զարմանալի կերպով համընկնում էր բովանդակության և ասելիքի հետ: Գրքում տեսա թե՛ ծանրությունը, թե՛ թեթևությունը: Ծանրության մարմնացում էր Թերեզան, ով հայտնվելով թեթևության մարմնացում Թոմայի կյանքում, ծանրացրեց նրա կյանքը, ինչը երկուսի համար էլ բերեց ճահճացման: Սաբինա/Ֆրանց զույգի մեջ թեթևությունը Սաբինան էր, ծանրությունը՝ Ֆրանցը»:

Սուսաննա Խլոյան. «Կունդերայի այս վեպը դիմադրություն էր պարզությունների դեմ: Ցանկացած մարդ այս կյանքում ունի առաքելություն, սակայն կյանքի ընթացքում հաճախ է պատահում, որ մարդիկ կորցնում են իրեց առաքելությունը և հենց այդ ժամանակ կյանքը դառնում է անտանելի»:

Գայանե Խալաթյան. «Գրքում ամենահավանածս հատվածն է, երբ Կունդերան ապացուցում է, որ առաջին անգամ ապրելը հավասար է չապրելուն: Սիրում եմ, երբ գրքերը առանձնանում են միայն իրենց բնորոշ մանրուքներով, այս գրքում այդ մանրուքը Սաբինայի սև գլխարկն էր»:

Սիրուն Թորոսյան. «Կեցության անտանելի թեթևությունը» այն գրքերից էր, որ անընդհատ ուզում էի կարդալ: Շատ եմ հավանել գիրքը, բայց ուզում եմ նշել, որ Կունդերան ինձ չկարողացավ համոզել, որ գոյություն ունի մարմնի և հոգու երկտվություն»:

Քննարկման ժամանակ ակումբի անդամների միջև տեղի ունեցավ նաև գրքերի փոխանակում:

Հ.Գ. Հանդիպման բոլոր նկարներն՝ այստեղ:

3. Մեջբերումներ

► Մարդը երբեք չգիտի ինչ ուզի, որովհետև նրան մի կյանք է տրված, և նա չի կարող ո՛չ համեմատել այն նախկին կյանքերի հետ, ո՛չ էլ սխալներն ուղղել հետագա կյանքերում:
Երբեք չես իմանա՝ որն է ճիշտ որոշումը, որովհետև երբեք չես կարող համեմատել: Կյանքում ամեն ինչ ապրում ես միանգամից, առաջին անգամ և առանց նախապատրաստվելու:

► Փոխաբրությունները վտանգավոր բան են: Փոխաբերությունների հետ հանաք չեն անում: Սերը կարող է ծնվել  ընդամենը մեկ փոխաբերությունից:

► Միայն զգացմունքայնությունից զուրկ հարաբերությունն է ունակ պարգևել եկուսեք երջանկություն, որի դեպքում զուգընկերներից ոչ մեկը ոչ մի ոտնձգություն չի գործում մյուսի կյանքի և ազատության դեմ:

►Չկա առավել ծանր բան, քան կարեկցնքը: Նույնիսկ սեփական ցավն այնքան ծանր չէ, որքան օտարի հետ կիսած, օտարի համար, օտարի փոխարն զգացած ցավը, որ մեր երևակայությունը բազմապատկում, երկարաձգում է հարյուրավոր արձագանքներով:

► Բոլորի համար էլ անընկալելի է, որ մեր կյանքի սերը կարող է թեթև, անկշիռ մի բան լինել. մենք երևակայում ենք, որ մեր սերը չէր կարող այլ դեմք ունենալ, որ առանց նրա մեր կյանքը կդադարեր մեր կյանք կոչվելուց:

► Քանի դեռ մարդիկ համեմատաբար երիտասարդ են, և նրանց կյանքի երաժշտական պատրիտուրան նոր է միայն իր առաջին տակտը նվագել, նրանք կարող են այդ պարտիտուրան միասին հյուսել՝ իրար հետ տարբեր մոտիվներ փոխանակելով, բայց երբ ավելի հասուն տարիքում են ծանոթանում, նրանց երաժշտական պարտիտուրան այս կամ այն չափով գծված , ավարտված է, և օգտագործված յուրաքանչյուր բառը, առարկան տարբեր իմաստներ ունի յուաքանչյուրի պարտիտուրայում:

►Այն, ինչը ընտրության արդյունք չէ, չի կարելի ո՛չ արժանիք, ո՛չ էլ ձախողում համարել:

► Դավաճանությունը: Մանկուց ի վեր հայրիկն ու դպրոցի վարժապետը կրկնում են մեզ, որ դավաճանությունն ամենազազրելի բանն է, որ երբևէ հնարավոր է պատկերացնել: Բայց ի՞նչ է նշանակում դավաճանել: Դավաճանել նշանակում է թողնլ դուրս գալ շարքից: Դավաճանել նշանակում է շարքը լքել ու մեկնել դեպի անհայտություն: Սաբինայի համար դեպի անհայտություն մեկնելուց ավելի գեղեցիկ բան չկա:

►Հենց հիվանդանոցում էր, որ սկսեց գրքերը երկու կատեգորիայի դասակարգել. ցերեկային և գիշերային: Իսկապես, գրքեր կան, որ ստեղծված են ցերեկվա համար, և գրքեր, որ միայն գիշերը կարող ես կարդալ:

►Բոլոր կեղծիքների ակունքը պետք է փնտրել այն փաստի մեջ, որ մեր կյանքը տարանջատված է անձնական և հանրային տիրույթների. անձնական կյանքում մեկն ես, հանրային կյանքում՝ մի ուրիշը: «Ճշմարտության մեջ ապրել»  նշանակում է վերացնել անջրպետը անձնականի և հանրայինի միջև:

► Սերերը նման են կայսրությունների, բավական է՝ խարխլվի այն գաղափարը, որի հիմքի վրա կառուցված են դրանք, և սերերը խորտակվում են այդ գաղափարի հետ միասին:

► Կերպարները, ի տարբերություն կենդանի էակների, ծնվում են ոչ թե մոր արգանդից, այլ որևէ իրադրությունից, ֆրազայից, փոխաբերությունից, որն իր մեջ սաղմնային վիճակում ամփոփում է մարդկային հիմնաար մի հնարավոր, որը, ըստ հեղինակի, դեռ ոչ ոք չի բացահայտել, կամ որի մասին դեռ էական ոչինչ չի ասվել:

► Մարդու ժամանակը շրջանաձև պտույտներ չի գործում, այն սուրում է առաջ ուղիղ գծով: Այդ պատճառով էլ մարդուն տրված չէ երջանկությունը, որովհետև երջանկությունը ոչ այլ ինչ է, քան կրկնության ցանկություն:

► Աշխարհում ոչ ոք չի ծնվում հատուկ առաքելությամբ: Եվ ի՜նչ թեթևություն է, երբ նկատում ես, որ ազատ ես, որ ոչ մի առաքելություն չունես:

► Սարսափը նման է ուժեղ ցնցման, բացարձակ կուրացման ակնթարթի: Այն զերծ է գեղեցիկի ամեն մի նշույլից: Այդ պահյին ամեն ինչ մթագնում է մեզ սպասվող անհայտության վայրագ փայլատակումից:

► Մենք նախապես երազում ենք մեր սիրելիների մահը:

► Կյանքում լինում են իրադրություններ, երբ մարդ դատապարտված է թատրոն խաղալու:

► Մի ժամանակ մարդկային էակը երկսեռ էր, Աստված վերջինիս բաժանեց երկու կեսերի, որոնք այդ օրից դեգերում են աշխարհով մեկ և փնտրում իրար: Սերև մեր այդ կորուսյալ կեսի տենչանքն է:

► Անծայրածիր մի երջանկություն էր իրեն ողողում, որովհետև վերջապես գտել էր նրան, վերջապես կարող էր նրա կողքին լինել: Նստեց կնոջ մոտ, մի քանի բառ ասաց նրան, և կինն իր հերթին մի քանի բառ ասաց իրեն: Կինը հանդարտություն էր ճառագում: Ձեռքի շարժումներն անշտապ էին և սահուն: Ինքն ամբողջ կյանքում ծարավի էր եղել այդ խաղաղ շարժումներին: Դա կանացի այն հանդարտությունն էր, որի կարիքն է զգացել ամբողջ կյանքում:

► Ենթադրենք, տիեզերքում գոյություն ունենար մի մոլորակ, որտեղ մարդիկ աշխարհ գային երկրորդ անգամ: Ու միևնույն ժամանակ շատ լավ հիշեին երկրում ապրած իրենց կենսագրությունը, այստեղ ձեռք բերած փորձը: Եվ գուցե գոյություն ունի երրորդ մի մոլորակ, որտեղ յուրաքանչյուրը ծնվում է երրորդ անգամ՝ հարստացած երկու կյանքերի փորձով: Եվ գուցե գոյություն ունեն էլի ու էլի մոլորակներ, որտեղ վերածնվելու է մարդկային ցեղը՝ ամեն անգամ հասնության սանդուղքի վրա նոր մի աստիճան (մի կյանք) հաղթահարելով: Մենք՝ երկրի զավակներս (զավակները թիվ մեկ մոլորակի, անփորձության մոլորակի), բնականաբար, միայն աղոտ, շատ աղոտ պատկերացում կարող ենք ունենալ այն մասին, թե ինչ կարող էր պատահել մարդուն մյուս մոլորակների վրա: Արդյոք ավելի խելո՞ք կլիներ: Կհաջողվե՞ր ավելի հասուն դառնալ: Հնարավո՞ր է դրան հասնել կրկնության շնորհիվ: Այս ուտոպիայի հեռանկարում է միայն, որ լավատեսություն և հոռետեսություն հասկացություններն իմաստավորվում են: Լավատես է նա, ով երևակայում է, որ թիվ հինգ մոլորակի վրա մարդկային պատմությունը պակաս արյունահեղ կլիներ: Հոռետես է նա, ով չի հավատում դրան:

► Տղամարդկանց, որոնք անվերջ վազում են կանանց ետևից, առանց դժվարության կարելի է բաժանել երկու տեսակի: Առաջին տեսակն իրար հաջորդող կանանց մեջ փնտրում է սեփական երազը, կնոջ մասին ունեցած իր սուբյեկտիվ պատկերացումը: Երկրորդ տեսակին առաջնորդում է կանացի օբյեկտիվ աշխարհի անվերջանալի բազմազանությանը տիրանալու ցանկությունը: Առաջինների մտասևեռումն իր բնույթով ռոմանտիկական է. Կանանց մեջ նրանք սեփական «ես»-ը, սեփական կատարելատիպն են փնտրում, նրանք մշտապես և անընդմեջ հիասթափվում են, քանի որ կատարելատիպը, ինչպես հայտնի է, հենց այն է, ինչն այդպես էլ չես գտնում: Քանի որ նման տղամարդկանց մի կնոջից մյուսը տանող այդ հիասթափությունը նրանց անկայունության յուրօրինակ մելոդրամատիկ արդարացումն է դառնում, որոշ զգացմունքային կանանց հուզում է այդ մարտնչող բազմակնությունը:  Մյուս մտասևեռումը թեթևաբարոյի մտասևեռումն է, և կանաց համար ոչ մի հւզիչ բան  այդտեղ չկա. Քանի որ այս դեպքում տղամարդը ոչ մի սուբյեկտիվ կատարելատիպ չի պրոյեկտում կնոջ վրա, նրան ամեն ինչ հետաքրքրում է, ու ոչինչ չի կարող հիասթափեցնել: Եվ հիասթափվելու այդ անընդունակության մեջ ինքնին խայտառակ ինչ-որ բան կա: Թեթևաբարո սիրեկանի մտասևեռումը ոչ մի ներում չունի մարդկանց աչքում(որովհետև այն ոչ մի հիասթափությամբ չի քավվում): Քանի որ ռոմանտիկ սիրեկանը միշտ կնոջ նույն տեսակն է փնտրում, նրա շրջապատում նույնիսկ չեն էլ նկատում, որ մի սիրուհուն մյուսն է փոխարինել, նա մշտական թյուրիմացությունների մեջ է ընկերների հետ, որովհետև նրանք շփոթում են իր սիրուհիներին և բոլորին նույն անունը տալիս:

► Հենց մեր լավ դաստիարակությունն է երբեմն դառնում ոստիկանության դաշնակիցը: Մեզ չեն սովորեցրել ստել: «Ասա՛ ճշմարտությունը» հրամայականը, որ մայրիկն ու հայրիկն են մտցրել մեր գլուխ, մեզ ստիպում է բնազդաբար ամաչել ստելուց նույնիսկ այն դեպքում, երբ կանգնած են մեզ հարցաքննող ոստիկանի առջև: Մեզ համար ավելի հեշտ է վիճել նրա հետ, հայհոյել (մի բան, որ լրիվ անիմաստ է), քան ուղղակի ստել(միակ բանը, որ իրականում արժի անել):

► Ծայրահեղությունները գծում են այն սահմանը, որից անդին կյանքն ավարտվում է, ծայրահեղության կիրքն ինչպես քաղաքականության մեջ, այնպես էլ արվեստում, մահվան ծպտված տենչանք է:

► Իր բնակավայրը լքել ցանկացող մարդը դժբախտ մարդ է:

► Չկա առավել ծանր բան, քան կարեկցանքը: Նույնիսկ սեփական ցավն այնքան ծանր չէ, որքան օտարի հետ կիսած, օտարի համար, օտարի փոխարեն զգացած ցավը, որ մեր երևակայությունը բազմապատկում, երկարաձգում է հարյուրավոր արձագանքներով:

Հ.Գ. Եթե դուք ունեք մեջբերումներ՝ դուրս բերված այս գրքից, ապա կարող եք ուղարկել մեզ հետադարձ կապով:



Yandex.Metrica Display Pagerank

Բոլոր հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են. Copyright © 2013-2016 Grqamol.am: All Right Reserved
Այլ կայքերում կամ հեռուստառադիոընթերցումներում մեջբերումներ անելիս հղումը Grqamol.am-ին պարտադիր է: