Grqamol.am » Մեջբերումներ Գրքերից » Ստեֆան Ցվայգ «Մարդկության աստեղային ժամերը»

Ստեֆան Ցվայգ «Մարդկության աստեղային ժամերը»

Բեռնել գիրքը

Գրքից բոլոր մեջբերումների դուրսբերումը՝ Համլետ Մուրադյանի

Հեղինակի Առաջաբանը

► Ոչ մի արվեստագետ օր-օրի, ամեն օր քսանչորս ժամ շարունակ արվեստագետ չի չինում. բոլոր ճշմարիտ, անանց արժեքները, որ հաջողվում է ստեղծել, նա ստեղծում է ներշնչանքի սակավաթիվ ու հազվագյուտ պահերին միայն։
Այդպես էլ պատմությունը, ի դեմս որի մենք հարգում ենք բոլոր ժամանակների մեծագույն բանաստեղծին ու արարչին, բնավ էլ անընդմեջ չի արարում։ Եվ «տեր աստծու այդ խորհրդավոր արհեստանոցում», ինչպես կոչում էր պատմությունը Գյոթեն, աննշան ու սովորական շատ բան է տեղի ունենում։ Այստեղ էլ, ինչպես կյանքի ու արվեստի բոլոր ոլորտներում, հազվագյուտ են մեծ ու անմոռաց պահերը։ Ավելի հաճախ պատմությունը տարեգրի անաչառությամբ շարում է փաստ փաստի ետևից, օղակ առ օղակ ավելացնելով այն վիթխարի շղթային, որ ձգվում է հազարամյակների միջով, քանի որ դարաշրջանի ամեն մի քայլը պահանջում է նախապատրաստություն, ամեն մի ճշմարիտ իրադարձություն հասունանում է ներքուստ։ Միլիոնավոր մարդկանցից, որ ժողովուրդ են կազմում, ծնվում է միայն մի հանճար, ապարդյուն անցնող միլիոնավոր ժամերից միայն մեկն է դառնում իրոք պատմական, դա մարդկության աստեղային ժամն է։
Դրա փոխարեն, եթե արվեստում հանճար է հայտնվում, նա մնում է ապրելու դարերով, երբ խփի աստեղային ժամը, նա կարող է կանխորոշել գալիք տարիներն ու հարյուրամյակները, և այդ պահին, ինչպես շանթարգելի ծայրին է բևեռվում մթնոլորտի բովանդակ էլեկտրականությունը, ժամանակի ամենակարճ հատվածը կպարունակի պատմական բազում իրադարձություններ։ Այն, ինչ սովորաբար հոսում է համաչափ, միաժամանակ կամ հետևողաբար, խտանում է այդ եզակի ակնթարթում, և դա կարգավորում ու կանխորոշում է ամեն ինչ. մի միակ «այո» կամ «ոչ», մի «չափազանց վաղ է» կամ «չափազանց ուշ» կանխորոշում է հարյուրավոր սերունդների բախտը, ուղղություն է տալիս աոանձին մարդկանց, ամբողջ ժողովրդի կամ նույնիսկ բովանդակ մարդկության կյանքին:
Այդպիսի դրամատիկական լարումներ, այդպիսի նշանավոր ակնթարթներ, երբ դեպքերի այն շրջադարձը, որից կախված է ոչ միայն ներկան, այլև ապագան, ի կատար է ածվում մեկ օրում, մեկ ժամում կամ նույնիսկ մեկ րոպեում, հազվագյուտ են մարդու կյանքում և հազվագյուտ են պատմության ընթացքում։ Դրանցից մի քանիսը, առնված ամենատարբեր դարաշրջանների ու երկրների պատմությունից, ես փորձել եմ մտաբերել այս գրքում։ Ես այդ ժամերն աստեղային եմ կոչել այն պատճառով, որ դրանք, հավերժական աստղերի նման, մշտապես շողում են մոռացության և անէացման գիշերներում։ Ոչ մի տեղ ես չեմ հանդգնել սեփական մտքի կռահումներով խլացնել կամ ուժգնացնել կենսական երևույթների թաքնված կամ ակներև ներքին ճշմարտությունը, քանի որ իր բարձրագույն վարպետության պահերին պատմությունը կարոտ չէ շտկումների։ Այնտեղ, ուր պատմությունն է արարում իբրև ներշնչված բանաստեղծ և դրամատուրգ, նրան գերազանցելու մասին ոչ մի արվեստագետ երագել անգամ չի հանդգնի։

Բյուզանդիոնի Առումը (29 մայիսի 1453 թվականի)

► Պատմության մեջ հաշտության և բանականության հաղթանակի րոպեները կարճատև են ու վաղանցուկ:

► Պատերազմ նյութելիս բռնակալները, եթե դեռ լիակատար զինված չեն՝ հաճությամբ են բարբաջում խաղաղության մասին:

► Բռնակալների համար ի՞նչ գոյություն ունեն դաշնագրերը:

► Մարդկային կամքը մեկ անգամ չէ, որ անհնարինը դարձրել է հնարավոր:

► Բայց չէ որ գիշերը միշտ էլ բորբոքում է մեր երևակայությունը և մեր հույսերը պարուրում տենչանքների քաղցր թույնով:

► Բոլոր ժամանակներում դիվային կամքի նշանը եղել է հենց այն, որ անհնարինը դարձնի հնարավոր, և ռազմի հանճարը մշտապես ճանաչվում է ըստ այնմ, թե ինչպես է պատերազմի ընթացքում արհամարհում պատերազմ վարելու սովորական եղանակները և հարկավոր պահին փորձված մեթոդները փոխարինում է հանպատրաստից ստեղծագործությամբ:

► Ռազմական բոլոր խոշորագույն գործողությունների ժամանակ ամենից վճռականը անսպասելիության պահն է:

► Սովորաբար ծայրահեղ դժբախտությունն է միայն, որ աշխարհիս երեսին կարող է հանդես բերել մարդկային անսահման միասնության այդպիսի մի պատկեր. թող ամենքը գիտենան, թե իրենց ինչ արժեքներ է վիճակված պաշտպանել՝ հավատը, մեծաշուք անցյալը, համընդհանուր մշակույթը:

► Պատմությունը երբեմն խաղ է անում տարեթվերի հետ:

► Ժողովուրդների պատմության մեջ, ինչպես առանձին մարդու կյանքում, անդարձ կորսված րոպեն ափսոսանքով ետ չես դարձնի, և հազարամյակն անզո՛ր է ետ բերելու մի ժամում կորցրածը:

Փախուստ դեպի անմահություն (Խաղաղ Օվկիանոսի հայտնաբերումը 1513 թվականի սեպտեմբերի 25-ին)

► Արկածախնդիրների սրտովն է ոչ թե փետուրե գրիչը, այլ սուր բանեցնող մարդը:

► Աշխարհի բոլոր հորիզոններում բնության զավակները մշտապես այդպես են նայում քաղաքակիրթ մարդկանց, որոնց աչքին մի բուռ դեղին մետաղն ավելի թանկ է, քան սեփական քաղաքակրթության բոլոր հոգևոր և նյութական արժեքները

► Ճակատագիրը մարդուն գերագույն երջանկություն է պարգևում, եթե կյանքի միջօրեին, ստեղծագործական հասունության տարիներին հասցնում է կյանքի նպատակին:

► Ճակատագիրը չափացանզ բարեհաճ չի լինում նույնիսկ իր սիրելիների հանդեպ: Աստվածները մահկանացուին հազվադեպ են շնորհում մի անմահական մեծագործությունից ավելին:

Մի գիշերվա հանճարը (Մարսելյեզ, 25 ապրիլի 1792 թվականի)

► Հազվադեպ է պատահում, որ մեծ մարդկանց և մեծ ստեղծագործությունների ժամանակակիցները իսկույնևեթ հասու լինեն դրանց նշանակությանը:

► Այն ուժը, որ վարպետը ներդրել է իր ստեղծագործության մեջ, երբեք փականքի տակ չի մնում: Գործը կարող է մոռացվել միառժամանակ, նա կարող է արգելվել, թաղվել նույնիսկ, բայց և այնպես նրա մեջ ապրող տարերային ուժը հաղթանակ կտանի անցավոր երևույթների նկատմամբ:

► Մենության մատնված մարդուն հրաշք է թվում, որ ինչ-որ մեկը մտաբերել է իրեն:

Անդառնալի ակնթարթը (Վաթեռլո, 1815 թվականի հունիսի 18)

► Ճակատգիրը հակում ունի դեպի մեծազորներն ու տիրասերները: Տարիներով նա հլու-հնազանդ հովանավորում է իր ընտրյալներին՝ Կեսարին, Ալեքսանդրին, Նապոլեոնին, քանի որ սիրում է տարերային խառնվածքները, նման հենց իրեն՝ ճակատագրին, որ նույնպես տարերային է՝ անըմբռնելի ու անվերահասու։
Բայց երբեմն, թեև բոլոր դարաշրջաններում հազվադեպ միայն, նա տարօրինակ մի քմահաճույքով նետվում է միջակության գիրկը։ Երբեմն, և դրանք համաշխարհային պատմության ամենազարմանալի ակնթարթներն են, բախտի սանձերը մի միակ երերուն պահի ընկնում են ոչնչության ձեռքը։ Եվ այս մարդիկ սովորաբար ոչ թե հրճվանք, այլ վախ են ապրում այն պատասխանատվության առաջ, որ իրենց ներքաշում է համաշխարհային խաղի հերոիկայի մեջ, և նրանք գրեթե միշտ իրենց դողդոջուն ձեռքից բաց են թողնում ակամայորեն իրենց բաժին ընկած բախտը։ Նրանցից շատ քչերին է տրվում երջանիկ պատահականությունից բռնելու և դրա հետ միասին սեփական անձը պանծացնելու կամքը։ Քանի որ միայն մի ակնթարթ է մեծությունն իջնում ոչնչության մոտ, և նա, ով ձեռքից բաց է թողնում այդ ակնթարթը՝ կորցնում է անդառնալիորեն։

► Ենթակա, ստորադրյալ մարդը միշտ էլ կարգադրությանն է հետևում և ականջ չի դնում ճակատագրի կանչին:

► Ահավոր կերպով վրեժխնդիր է լինում մեծ, անկրկնելի ակնթարթը, որ երբեմն միայն բաժին է ընկնում մահկանացուին, եթե նա, որին սխալմամբ է վիճակվել ակնթարթը, երես է դարձնում նրանից:

Մարիենբադյան Էլեգիան (Գյոթեն Կարլսբադից Վայմար գալու ճանապարհին. 1823 թվականի սեպտեմբերի 5-ը)

► Համակրանքն անսպասելիորեն դարձել էր կիրք, և, ամբողջովին համակելով սիրտը, ցնցում էր նրան զգացմունքների այնպիսի հրաբխային ուժով, ինչպես ոչ մի ապրում չէր ցնցել երկար տարիներ:

► Բայց որքան բերկրալի է սիրած էակի հուշը, նույնքան տանջալի է անջատումը:

Էլդորադոյի Հայտնագործումը (Յ. Ա. Զուտեր, Կալիֆոռնիա, 1848 թվականի հունվար)

► Սանձազերծ վայրենի հրոսակը, որ չի ճանաչում մի այլ իրավունք, քան ուժեղի իրավունքը, այլ իշխանություն, քան ատրճանակի իշխանությունը, ողողում է ծաղկուն գաղութը:

Հ.Գ. Եթե դուք ունեք մեջբերումներ` դուրս բերված այս գրքից, ապա կարող եք ուղարկել մեզ հետադարձ կապով:



Yandex.Metrica Display Pagerank

Բոլոր հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են. Copyright © 2013-2017 Grqamol.am: All Right Reserved
Այլ կայքերում կամ հեռուստառադիոընթերցումներում մեջբերումներ անելիս հղումը Grqamol.am-ին պարտադիր է: