Սերգե Ավետիսյան «Անձրևի հարյուր կաթիլները»

2016-01-17 3349

ԶԻՆՎՈՐՆԵՐԸ ԱՐԾԻՎՆԵՐ ԵՆ, ՈՎՔԵՐ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒՄ ԵՆ ԻՐԵՆՑ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ, ՍԱԿԱՅՆ ԱՐԾԻՎՆԵՐԸ ՄԻԵՎՆՈՒՅՆ ԺԱՄԱՆԱԿ ԹՌՉՈՒՆՆԵՐ ԵՆ ԵՎ ԻՐԵՆՔ ՆՈՒՅՆՊԵՍ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԻՔ ՈՒՆԵՆ…(Սերգե Ավետիսյան)

-Մեկ, երկու, երեք….տաս, տասնմեկ…

Հորդառատ անձևը, լցվելով դիրքերում կանգնած զինվորի գլկարկի փոսիկի մեջ, սահում էր դեպի գլխարկի եզրը, կաթկթում նրա ցեխից բռնազավթված ճտքակոշիկների վրա: Մի աչքը գցելով հակառակորդի սահմանին՝ մյուս աչքով հետևում էր անձրևի կաթիլների վայրեջքին ու շարունակում հաշիվը: Երբ կաթիլները վայր ընկնելով հայտնվում էին նրա ակնագնդի և տեսադաշտի մեջտեղում, նա մի ակնթարթ տեսնում էր աշխարհը` կաթիլի պես վճիտ դարձած:
Ամբողջովին թրջված զինվորը քայլում էր դիրքի՝ իրեն վստահված հատվածով՝ առաջ ու հետ անելով: Երբ նա քայլում էր քամուն հակառակ, քամին իր բռում հավաքած անձրևի կաթիլներից ջրային մի շիթ էր ուղղում նրան՝ ստիպելով լինել ավելի զգոն: Ամեն մի այդպիսի հարվածը նրան ստիպում էր վերսկսել իր հաշիվը նորից: Հրավածից ուշքի գալով, իր երեսից հոսող անձրևաջուրը մաքրելով՝ շարունակում էր հետևել հակառակորդին՝ դիմացի սահմանին կանգնած թշնամուն, ով ամեն վայրկյան սպասում էր հարմար առիթի՝ իր կույր գնդակին հասցեատեր գտնելու համար: Զինվորների համար թշնամու կողմից արձակված կրակոցները դարձել էին սովորական երևույթ, իսկ այն ժամանակ, երբ դադարում էր կրակոցների որոտը, նրանք գիտեին, որ նենգ թշնամին ինչ-որ մի թակարդ է ուզում լարել: Զինվորները մի քանի անգամ լինելով դիրքերում, արդեն հասցրել էին ծանոթանալ թշնամու գործելաոճին և սադրիչ քայլերին:
«Մնաց հարյուր օր: Ինչ լավ կլիներ, եթե օրերը անցնեին այնքան արագ, որքան այս կաթիլներն են իջնում երկնքից». մտածում էր նա՝ զգալով իր մարմինը ամբողջովին անձրևաջրով լցված:
Երբ հայացք ես գցում անցած օրերին, տեսնում ես, թե այդ կարճ ժամանակահատվածում ինչպես ես յուրացնում զինվորական պարտականություններն ու նվիրվում հայրենիքի պաշտպանության գործին: Երբ բոլորի աչքերը փակվում են, հանձնվելով քնի կրքոտ ալիքին, այդ նույն ժամանակ զինվորը իր աչքերում կռիվ է տալիս այդ կրքի դեմ:
Զգալով անձրևաջրի՝ ողնաշարի գծով դեպի գոտկատեղն իջնող սառնությունը՝ սթափվեց մտածումներից ու սկսեց վերսկսել հաշիվը՝ փորձելով այն հասցնել մինչ հարյուրը: Զինվորի հոգեբանությունը այդպիսին է. երբ ծառայության ավարտին մնում է ընդհամենը հարյուր օր, նա ամեն ինչում տեսնում է այդ հարյուր օրը, հաշվում ու հաշվարկում, սպասում մոտալուտ, բայց կարծես ձգձգվող զորացրմանը: Հիշում եմ մի զինվոր կար, որը իր ծառայությանը մնացած հարյուր օրերի ընթացքում իրեն բաժին ընկնող ամենօրյա նախաճաշի կարագի վրա դանակով գրում էր մնացած օրերի թիվը և հյուրասիրում էր նորակոչիկներին:
Եղանակը սկսում էր պարզվել, երկնքից թափվող կաթիլների թիվը՝ պակասել: Գլխարկի մեջ լցված անձրևաջուրրի կաթիլները, որ թափվում էին գլխարկի եզրից, սկսեցին ուշ-ուշ ի հայտ գալ: Ոտքը ոտքի առաջ դնելով տեսնում էր, թե ինչպես է փակում անձրևաջրից գոյացած առվակի հունը: Եվ ամեն քայլափոխին նրա ցեխի մեջ խրված ճտկակոշիկների սև կաշին դադարում էր երևալ, ոտքերից կախված այդ ցեխագունդը աստիճանաբար կարծրանում էր, ծանրանում, և նա մի կերպ էր քաշ տալիս արևից կարծրացող քարե կոշիկները:
-Իննսուն յոթ, իննսուն ութ,- կաթիլները արդեն մեկը մյուսին հաջորդում էին ժամանակային մեծ ընդմիջումներով, քանի որ գլխարկի «ջրամբարն» աստիճանաբար դատարկվում էր:
- Տղե՜րք, հարձակվում են, տղե՜րք, բոլորդ ձեր տեղերում,-լսվեց հրամանատարի հրամանը:
Արևի տաքացնող ճառագայթներից օդն սկսել էր լցվել մառախուղով, և տեսադաշտում ամեն ինչ դարձել էր վատ տեսանելի: Այդ ամենից օգտվելով թշնամին մի քանի հանցախմբով անցել էր հարձակման: Մոռանալով կաթիլների հաշվելու մասին՝ նա արագ անցավ գործողության: Տղաները մտան փոխհրաձգության մեջ: Հակառակորդը թաքնվելով մոտակա քարե փոքրիկ ժայռաբեկորների հետևում, կարողանում էր խույս տալ տղերքի կրակոցներից և առաջանալ դեպի մեր դիրքերը: Կրակոցը հետևում էր կրակոցին: Խիտ մառախուղը թույլ չէր տալիս դիպուկ կրակ արձակել: Պարկուճները իրար հերթ չտալով թափվում էին ավտոմատի կողքից, իսկ փամփուշտները խրվում էին ցեխի, քարերի մեջ կամ անհետանում երկնքում: Կրակը ավելի էր թեժանում, կրակոցնեը այնքան շատ էին, որ բազմաթիվ փամփուշտներ օդի մեջ իրար էին բախվում և կայծեր արձակում: Միմյանց կանչող ձայները խլանում էին օդում՝ չգտնելով իրենց հասցեատիրոջը: Թշնամու համար այդ ամենը սովորական մի բան է: Նա մշտապես հարձակվում է գաղտագողի, նրա ծրագրերում չկան այնպիսի էջեր, որը պարզերես կանի նրա սևացած դեմքը: Տղաների երակներում արյունը եռում էր: Նրանք կանգնած էին մահվանը դեմ հանդիման, և նրանց ուժ էր տալիս պայքարը հանուն հայրենիքի: Բոլորի աչքին իրենց երջանիկ օրերն էին: Անգամ այն օրերը, որոնք երազել են ապրել, բայց դեռ չեն ապրել, դրվագ առա դրվագ անցնում էին նրանց մարտական բոցով լցված աչքերով: Նրանք պառկած էին դեռ չչորացած ցեխի մեջ՝ չմտածելով ոչինչ, միայն փորձում էին իրենց թիրախն այդ կրակոցների տեղատարափի մեջ ճիշտ նշանառել և հետ շպրտել թշնամուն: Հարձակման ժամանակ լսելի դարձան անհասկանալի բառեր, որից հետո նրանք սկսեցին հետ նահանջել: Թշնամու կրակահերթը դադարում էր, նրանք արդեն գրողի ծոցն էին ուղարկվել մերոնց կողմից:
- Տղերք, զգոնությունը չկորցնեք, մինչև վերջին կրակոցը դիմակայեք,- լսվում էին մեկը մյուսին հուսադրող գոչերը:
Թշնամին արդեն հեռվում էր: Նրա վայրագ ոտնահետքը արդեն սկսել էր չորանալ արևի շողից:
- Տղե՜րք, գնացին, ձեր ցավը տանեմ , տղե՜րք, մենք հաղթեցինք,- բոլորը միմյանց բռունցք էին տալիս և ուրախանում:
Սակայն պակասում էր նրանցից մեկը: Ուրախությունից սթափվելով՝ նկատեցին այդ բացակայությունը:
- Տղե՜րք, ուր է, ինչ եղավ նրան,- կարծես ուրախությունը ուրացած ասացին ընկերները:
Երբ մոտեցան նրա խրամատի փոսին, տեսան կարմրով լցված ջրափոսի հոսքը: Այդ ժամանակ բոլորը մտածում են այն մասին, որ իրենց մտացածը լինի ոչ իրական: Ձեռքերը դողալով նրան մոտեցավ հրամանատարը: Կուրծքը արյան մեջ շաղախված էր, իսկ երեսը դարձել էր արյամբ խզբզված կտավ:
- Ոնց ես ախպերս, ձեն հանի է, արա՜, մի ձեն հանի, մեռնելու մասին չմտածես հանկարծ, սաղս ստեղ ենք,- ասում էր ընկերը՝ բռնած նրա դողղացող ձեռքը:
Անկարող էր ձայն հանել, փամփուշտը իր սրածայր վայրեէջքը կատարել էր նրա քսան տարեկան երիտասարդ շուրթին: Շորերը ջրի և արյան մեջ կորած էին, և այդ սառնությունից , գուցե նաև հարվածի սառնությունից, նա ցնցվում էր:
- Ախպե՜ր, հանեք թաց շորերը, ես չոր կիտելը գցի՝ չմրսի,- մեկը մեկին օգնելով տաքացնում էին նրան մինչ տղերքից մեկը օգնություն կկանչեին:
Մեկը սուրաց դեպի զինվորական հեռախոսը և կապ տալով հրամանատարական կետ՝ ասաց.
- Հասե՜ք, խփել են, ախպորս խփել են, են թուրքի ծնունդները խփել են, երեք, երեք,- բառերն ու արցունքները հորդում էին, ու նա ի վիճակի չէր լսելու հակառակ կողմի պատասխանը:
Երբ տղերքը փորձում էին նրան տաք շորերով հագցնել, մեկը հանեց նրա գլխին կիպ հագցված գլխարկը, և գլխարկի մեջ հավաքված վերջին անձրևաջրի արցունքե կաթիլը կաթաց նրա արյունոտ շրթունքին:
- Հար…յուր,- հազիվ լսելի ձայնով արտաբերեց նա ու ժպիտը երեսին ցավից ննջեց: Հեղինակ՝ © Սերգե Ավետիսյան

մեկնաբանություններ