Եղիշե Չարենց «Տաղ՝ ձոնված գրքերին»

2014-10-22 3841
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: Արևների նման բազմապիսի, Ե՛վ աստղերի նման, և՛ շողերի – Ես սիրում եմ գրքերը, որ աշխարհի մասին Բարբառում են անձուկ ու մտերիմ: Տարփանքով, ինչպես պատանին, Որ սիրում է իր լույս ընկերուհուն փարվել- Ես սիրում եմ գրքերը թե՛ նոր, թե՛ հին, Թե՛ արվեստով գրված, թե՛ անարվեստ: Բայց և կամքով անշեղ, ինչպես ղեկավարը, Ինչպես ա՛յրն է հասուն ձգտում սիրած գործին,- Ես սիրում եմ գրքերի աշխարհը, Իմ խոհերի վսեմ այրուձին: Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի, տարբեր ու գունագեղ, Ծնված զանազան դարերում ու երկրներում, Յուրաքանչյուրը բերում է մի առանձի՛ն պարգև, Յուրաքանչյու՛րն իր մեջ մի աշխարհ է կրում:- Մեր կյանքի երկար ճանապարհին Հանդիպում են նրանք հետզհետե, Եվ դառնում են ընկեր ու մտերիմ, Կամ մնում են անցած տարիների ետևը: Ուղեկից են դառնում մինչև ի մահ Մի քանիսը միայն` անդավաճան հավետ,- Եվ այնպիսի՛ գրքեր կան, որ չարքերի նման Հալածում են մեզ մինչև վե՛րջ: Գրքեր կան, որ կյանքում մի ակընթա՛րթ միայն Մեզ ժպտալով` անցնում են ու կորչում, Բայց նրանցից մնում է մեր սրտերում մի բան, Որ տարինե՜ր ենք մենք անրջում: Գրքեր կան, որ խոժոռ են ու խստադեմ, Ինչպես ուսուցիչը, կամ առաջնորդը,- Եվ այնպիսի՛ գրքեր ես գիտեմ, Որ համրերի նման անհաղո՛րդ են: Աղջիկների նման սեթևեթ Կան կարկաչուն գրքեր, որ հանդիպում են մեզ, Հրապուրում, գերում - և մոռացվում հավետ… Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի, Յուրաքանչյուրն իր մեջ մի աշխարհ է ուրույն, Եվ պատմում են նրանք մեզ աշխարհի մասին Խոսքերով անկրկնելի ու անագորույն:- Կան անզգեստ գրքեր, կան պճնազարդ Ֆոլիանտներ, որոնք սնամեջ են, ինչպես Ասորական արքա Բալթասարը, Որ պճնում էր իրեն պչրուհու պե՛ս: Եվ անարվեստ գրքեր կան, որ բնության նման Խառնիխուռն են թվում, խառնիճաղանջ, Բայց գերում են, կապում մինչև ի մահ, Եթե անխոնջ ոգով ու տքնությամբ ջանաս Խորասուզվել, բանալ գաղտնիքները նոցա, Նոցա ներքին դաշնությունն հասկանալ,- Այդ գրքերը խոհի ամրոցներ են գոցած, Եվ կբացվեն քո դեմ, եթե լինես անահ: Գրքեր կան, որ դրսից նման են հոյաշեն Դղյակների, սակայն ներս ես մտնում դու երբ- Գաղջ` շնչում է դեմքիդ ամայության փոշին Եվ սեղմում է կոկորդդ մի մեռյալ ձե՛ռք: Անտառների նման գրքեր կան թանձր ու մութ, Կան օվկիանի՜ նման անհուն գրքեր, Կան զեփյուռի նման, նման քամու՜, Կան, որ գգվում են մեզ, ինչպես ձեռքեր:- Ե՛վ սրինգի ձայնով, և՛ շեփորի, Ե՜վ որոտի ձայնով կան գրքեր, Եվ կան անձա՜յն գրքեր, որ լռին Սրսկում են մեր սիրտը եղերական կրքեր… Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: Ես սիրում եմ նրանց բազմախորհուրդ Այս ինքնությունը դաշն, անկրկնելի, Նրանց միջև եղած տարբերությունն այս խոր,- Եվ բոլո՛րն են նրանք ինձ սիրելի: Արեգակի բոլո՛ր երանգների նման, Տիեզերքի նման բազմալեզու- Ես սիրում եմ նրանց երփներանգ Այս հուրերը կիզուն Եվ բնության բոլո՛ր ձայների, Եվ մարդկային կյանքի բուրմունքների բոլոր Այս ճառագու՛մն եմ ես սիրում վերին, Այս բույրը մշտահոլով: Եվ այս ամենը` մեծ մի դաշնություն կազմած, Կազմած ուրույն մի կյանք, մի ինքնամփոփ աշխարհ- Մեր տների փայտյա դարակներում բազմած` Ապրում են լու՜ռ կյանքով և կենդանի են հար: Ես սիրում եմ նրանց լաբիրինթոսն այս լուռ, Երանգների՜, գույնի՜ շռայլությունն այս մեծ, Ինձ սիրելի է միշտ բազմազեղումն այս խոր… Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:

մեկնաբանություններ