Վիրջինիա Վուլֆ «Ուրվականներով տունը»

Երբեմն արթնանում ես անժամանակ և քնից սթափվելով՝ լսում ես, թե դուռն ինչպես թրխկաց կամացուկ: Այդ նրանք են շրջում ձեռք ձեռքի, անցնում են սենյակից սենյակ՝ հետաքրքրությամբ լի հայացքներ գցելով, և իրեր են տնտղում, և ինչ-որ բան են փնտրում այսուայնտեղ: Նրանք՝ ուրվական երկու:

- Մեր ուզածը պետք է որ այստեղ լինի,- ասում էր կինը:

- Նաև՝ այստեղ,- պատասխանում էր տղամարդը՝ կնոջ խոսքին թիկունք կանգնելով:

- Վերևում էլ,- կիսաձայն հառաչում էր կինը:

- Նաև՝ այգում,- շշուկով պատասխանում էր տղամարդը:

- Կամաց,- ժամանակ առ ժամանակ կրկնում էին երկուսն էլ՝ միմյանց հիշեցնելով,- չարթնացնես նրանց:
Բայց դուք չեք խռովել մեր քունը: Ո՛չ: «Չէ՞ որ նրանք ինչ-որ բան են փնտրում: Ահա քաշում են վարագույրը,- կասես ինքդ քեզ՝ գրքից մի քանի թերթ ընթերցելով:- Ահա, գտան վերջապես»,- շունչ կքաշես թեթև՝ լուսանցքում նշում կատարելով: Ապա մի կողմ կդնես գիրքը, քանզի հոգնել ես ընթերցանությունից, ու տան մեջ հայացքդ պտտելն ավելորդ չի լինի քեզ համար: Այստեղ ոչ ոք չկա, իսկ դռները հուսալի կողպված են: Աստվածային է անտառային աղավնիների երգը, կալսիչ մեքենայի չխչխկոցն է հասնում ագարակից: «Բայց ի՞նչ եմ անում ես այստեղ: Ի՞նչ եմ որոնում»: Ահա կանգնած եմ դատարկաձեռն: «Գուցե վերևո՞ւմ կլինի փնտրված իրը»: Ձեղնահարկում խնձորներ կան: Բայց իջնում եմ կրկին: Այգում մեռյալ է ամենը, սոսկ գիրքն է սահել ու հիմա ընկած է խոտերին:
Նրանք հյուրասենյակում գտան փնտրվածը: Եվ ոչ ոք չհայտնաբերեց նրանց: Պատուհանի ապակին արտացոլել էր խնձորներ, արտացոլել էր վարդեր... Տերևներ էին կանաչում հենց ապակու մեջ: Ոսկեզօծ երեսը տարուբերելով՝ խնձորենին թեքվեց աննկատ, երբ նրանք հենց նոր էին մտնում: Դռները բաց են լայնորեն, և, ահա, ինչ-որ մի բան սփռվել է հատակին, մագլցում է պատն ի վեր, թրթռում-խաղում է առաստաղի վրա: Սակայն ի՞նչ է սա: Ձեռքերս դատարկ են: Կեռնեխի ստվերն անցավ գորգի վրայով, և անհատակ անձայնությունից գոյացավ աղավնու ղունղունոցը: «Այնտեղ, այնտեղ, այնտեղ.- տան սիրտն էր խուլ տրոփում:- Գանձն այնտեղ է: Սենյակը...»: Բայց պապանձվեց տունն անսպասելի: Ահա թե ինչ: Ուրեմն նրանք գա՞նձ էին որոնում:
Բայց խավարեց լույսը մի ակնթարթում: Գուցե այգո՞ւմ պետք է փնտրել: Սաղարթախիտ ծառերից կախվել են ստվերներ՝ դարանակալ սպասելով մոլորված արևշողի հայտնությանը: Ինձ տանջում էր խավարի մեջ սառնասրտորեն մխրճվող, փխրուն, անկշռելի արևշողը, որ անթարթ պսպղում էր ապակու մյուս կողմից: Մահը ապակի է: Մա՛հն է մեզ բաժանողը: Հարյուրավոր տարիներ առաջ նա կնոջը վերցրեց և տարավ իր հետ, որբացրեց տունը, անվերադարձ վարագուրեց պատուհաններն ու սենյակները լցրեց խավարով: Տղամարդը թողեց տունը, թողեց կնոջը՝ դեպի հյուսիս կորչելու ճանապարհն ընկնելով, հետո արևելքում եղավ, տեսավ աստղեր, որ հարավային երկնքում են շողում, բայց կրկին ցանկացավ ծուխ չունեցող օջախը, որ շար-շար գերեզմաններով բլրի ստորոտում էր, ու իր վերադարձը ցանկացավ:

Քամին է մոլեգնում՝ ծառուղու ծառերը ճոճելով և ուժ գործադրելով, որ ճկվեն ծառերն ու կռանան: Այգում ցրիվ են գալիս լուսնի ցայտերը, խաղում են անձրևի տակ: Խաղաղությամբ է ծորում լույսը պատուհանից: Մոմն այրվում է պայծառ և չունի տագնապներ: Երկու ստվեր շրջում են տան սենյակներով, բացում են պատուհաններ, փսփսում իրար մեջ՝ մեզ արթնացնելու վախն ունենալով: Երկու ստվեր իրենց երջանկությունն են որոնում:

- Մենք այստեղ էինք քնում,- ասում է կինը:

- Եվ համբուրվում էինք, համբուրվում էինք...,- իր պատասխանն է գտնում տղամարդը՝ կնոջ խոսքին թիկունք կանգնելով:

- Արթնանում էինք առավոտյան...

- Եվ արծաթե փայլերով էին ողողված ծառերը պատուհանի մյուս կողմում:

- Վերևում...

- Այգում...

- Ամռանը...

- ... Երբ ձմեռն էր ձյունառատ:

Տան խորքում դռներ են ծածկվում մեկը մյուսի ետևից, կարծես սիրտ բաբախելիս լինի:
Նրանք մոտ են, առավել՝ քան երբևէ: Ահա համրացել են շեմքն անցնելուց առաջ: Քամին է մոլեգնում՝ տան պատերը ցնցելով, իսկ խոտերի վրա անձրևի կաթիլներն են ցաքուցրիվ: Մեր աչքերը գոցվում են խավարից: Մենք ոտնաձայներ չենք լսում, չենք տեսնում կնոջը, որ իր մշուշոտ անձրևանոցն է տարածել մեր գլխավերևում:
- Տես,- շշնջում է տղամարդը՝ լապտերի լույսը վանելով,- թե ինչ խորն են քնել: Սիրո դրոշմն է նրանց շուրթերի վրա:
Արծաթագույն լամպը բարձրացնելով, նրանք խոնարհվում են, զննում են մեզ երկար, ակնդետ: Արդեն վաղուց կանգնած են կողք-կողքի: Բոցն է ճկվում՝ քամին դիմակայելով: Լուսնի շողերն են քսվում հատակին, վախվորած սահում են պատի վրայով ու խաչվում են՝ նրանց խոնարհ դեմքերը լուսավորելուց առաջ: Քնածներին քննախույզ հայացքի մեջ առնելով, նրանք ծանր խոհերի մեջ են խորասուզվել: Նրանք՝ երկու ստվեր, որ թաքուցյալ երջանկությունն են որոնում:
«Այստեղ է, այստեղ է, այստեղ է»,— տան սիրտը հպարտ բաբախում էր։
«Այսքա՜ն տարիներ...»,— հառաչեց տղամարդը։
«Եվ դու կրկին գտար ինձ»։
«Այստեղ»,— շշնջաց կինը։— «Քնի մեջ... Այգում գիրք կարդալիս... Ծիծաղելիս, երբ խնձորներն էինք գլորում ձեղնահարկում... Այստեղ ենք թողել մեր գանձը»։

Նրանք խոնարհվեցին։
Նրանց լապտերի լույսը թափանցեց կոպերիս միջով։

«Այստեղ է, այստեղ է, այստեղ է»,— խլացուցիչ էր դարձել բաբախյունը։

Ես արթնացա՝ բացականչելով.

— Ուրեմն սա՞ էր ձեր թաքցրած գանձը։ Լույսը՝ սրտում։

Թարգմանությունը՝ © Սմբատ Բունիաթյանի