Ռիչարդ Բախ «Ամուսնություն տարաշխարհիկ անձնավորության հետ»

Մենության մասին մտքերս կռահելով, ինձ այցելեց իմ պահապան հրեշտակը, որ կնոջ կերպարանք ուներ: Նա գեղեցկության մարմնացում էր, այնպես՝ ինչպես մեզանից յուրաքանչյուրն իր հոգևոր գերագույն չափման մեջ:

- Ողջույն, Ռիչարդ:
- Ողջույն, սուրբ հոգի: Դու իմ հրեշտա՞կն ես:

Նա ծիծաղեց.

- Կարելի է ասել՝ հե՛նց քոնն եմ: Չնայած, հրեշտակների ճնշող մեծամասնությունն ունի իր ուրույն մասնագիտական կողմնորոշումը: Ոմանք հոգ են տանում, որ մարդիկ չզոհվեն ավիավթարների ժամանակ, ոմանք պաշտպանում են աղետներից, լինի՝ օդում, ջրում, թե ցամաքում, ոմանք էլ փրկում են հավանական ավտովթարներից կամ վթարվող վերելակներից... Մի խոսքով՝ ցանկացած տհաճ իրավիճակներից, որոնք կարող են իրականանալ ձեր մարդկային կյանքում: Մենք անպատճառ օգնում ենք, քանի դեռ մարդկանց առաքելությունն այստեղ՝ երկրի վրա, չի ավարտվել:
Ես տրամադրվել էի, որպեսզի ուշադրությամբ լսեմ նրա հետագա բացատրությունները, բայց հրեշտակն անսպասելի լռեց: Հավանաբար, հրեշտակներին ևս կրթում են՝ սովորեցնելով մինչև վերջ չանկեղծանալու արվեստը:

- Ուզում ես անձս փրկե՞լ հերթական ավիավթարից,- հետաքրքրվեցի ես:
- Չեմ կարծում, թե առջևում կա ևս մեկ ավիավթար, որ կարող է սպառնալ կյանքիդ,- ասաց հրեշտակն այնպիսի հանդիսավորությամբ, որ հիմա էլ ես ծիծաղեցի:
- Իսկ դու ի՞նչ գծով ես մասնագիտացել: Այս կղզու վրա վերելակներ ընդհանրապես չկան, բայց եթե դու եկել ես միայնակ ջենթլմենի զրուցակիցը դառնալու նպատակով, ես շնորհակալ կլինեմ:
- Զրուցընկեր կարող են դառնալ քեզ նման մահկանացուները, իսկ ես հրեշտակ եմ, ընդ որում՝ շատ զբաղված: Իմ գործունեության ոլորտում ինձ նման ուրիշներն էլ կան, և մենք բազմաթիվ գործեր ունենք:
- Դե լավ, կներես: Շնորհակալ եմ, որ պատվեցիր այս կարճատև այցելությամբ: Եվ շնորհակալություն բոլոր այն մարդկանց անունից, որոնց դու օգնում ես:

Նա անվրդով շարունակեց.

- Կուզենայի՞ր քո կյանքում հայտնվեր մեկը, ով առանձնահատուկ կարևոր կլիներ քեզ համար:
- Իհարկե կուզենայի: Իսկ դու ինչպե՞ս գլխի ընկար:
- Հենց սա՝ կռահելն է իմ մասնագիտությունը:
- Ահա թե ինչ:

Ահա թե ինչ գործով էր զբաղված կնոջ կերպարանքով հրեշտակը: Արդեն չորս տարին լրացավ, իսկ ես կյանքի ընկեր չունեի: Ճիշտ է, ավիավթարից հետո իմ կյանքում հիասքանչ մի կին հայտնվեց, բայց մենք սոսկ ընկերներ ենք, ո՛չ ավելին: «Շատ ավելի լավ կլիներ, եթե ռոմանտիկ փոխհարաբերություններով մտահոգ անձնական հրեշտակս զբաղվեր այս հարցերով քիչ ավելի վաղ»,- մտածեցի ես:

- Հավանաբար, շատ զբաղված էիր,- ասացի ես:
- Ամեն բան՝ իր ժամանակին: Անհրաժեշտություն կար, որ դու ինքդ հաղթահարեիր կյանքիդ այս ժամանակահատվածը: Ավելի ուշ կհասկանաս:
- Գուցե ինձ համապատասխան զուգընկեր իսկապե՞ս չկա այս երկրում: Կամ, գուցե, նույնիսկ ամբողջ աշխարհում չկա,- նկատեցի ես:

Այս միտքը զուրկ չէր հիմնավորումներից: Մենակյաց էի. մարդկանց հետ շփումներս՝ խիստ սահմանափակ, և մարդամեջ էի դուրս գալիս հազվադեպ։

- Իսկ չե՞ս մտածել,- շարունակեց հրեշտակը,- որ քո կյանքում կարող է կին հայտնվել մեկ այլ երկրից:

Սա կարևոր էր: Եթե այդ կինն այլ մշակույթի կրող էր, նա կարո՞ղ էր հավանական թեկնածու լինել։

- Հրաշալի միտք է,- ասացի:- Ես կարող եմ և մեկ այլ լեզու սովորել, կամ էլ՝ կօգնեմ նրան, որ անգլերենը սերտի:
- Լեզուն խոչընդոտ չի կարող լինել,- նկատեց հրեշտակը:- Խնդիրը հետևյալն է. արդյոք կարո՞ղ ես մերվել այն կնոջ հետ, ով այլ հոգեկերտվածք ունի: Եվ, արդյոք, կսիրե՞ս նրան:

Մտքերի մեջ ընկա:

- Ես կարող եմ ունենալ դժվարություններ՝ կապված դավանանքի հետ,- վերջապես պատասխանեցի ես:- Օրինակ՝ եթե տվյալ մշակույթը առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի ինձ օտար տոների և ծեսերի հանդեպ, ես, իհարկե, դժվարությամբ կհարմարվեմ:

Հավանաբար, հրեշտակի գլխում էլ ինքնօրինակ հարցաթերթիկ կար:

- Ինչքան հասկացա, կրոնը քեզ խորթ է: Իսկ տարիքին կարևորություն տալի՞ս ես:
- Եթե կինն այնքան երիտասարդ է, որ դեռ չունի իր սեփական աշխարհայացքն ու դեռ հեղհեղուկ են կյանքին առնչվող նրա պատկերացումները, ապա, իհարկե, հաշտ չենք ապրի: Ես փնտրում եմ այնպիսի մի կին, ով իր կենսափորձով կարողացել է հասկանալ, որ բոլոր պատասխանները հենց ի՛ր մեջ են. պատասխաններ, որոնք հոգևոր ուսուցիչները փորձում են կորզել՝ Աստծո լույսով մեկնաբանելու համար:
- Կորզե՞լ: Սա խորթ է մեզ՝ հրեշտակներիս, և դուրս է մեր կանոններից... Ուրեմն ի՞նչ եզրակացության ենք գալիս տարիքի հետ կապված:
- Միանշանակ, ինձ անհրաժեշտ կինը բանիմաց պիտի լինի... Կարծում եմ, բավականաչափ հստակ արտահայտվեցի: Ընդ որում, երիտասարդ կանայք ուզում են երեխաներ ունենալ, իսկ ես՝ ոչ:
- Կոնկրետ տարիք մատնանշիր:
- Գուցե՝ երեսունհինգ,- մտահոգ թոթովեցի ես:- Հավանաբար, սա այն տարիքն է, երբ կանայք արդեն իսկ ունեն սեփական պատասխաններն ու երեխաներ ունենալ չեն ցանկանում:
- Երեսունհի՛նգ: Իսկ վերին սահմա՞նը:
- Կարևոր չէ:
- Բայց դու գեղեցիկ կանանց ես նախընտրում, չէ՞:
- Այ սա կարևոր է: Սակայն... Ճանաչում եմ մի դերասանուհու, ով այս աշխարհում ինձանից երկար է ապրել, բայց լավիկն է: Իհարկե, ես սիրում եմ կանանց գեղեցկությունը: Խոսքս ժամանակաբանական տարիքին չի առնչվում:
- Դե լավ: Ուրեմն՝ երեսունհինգ և բարձր:
- Ճիշտ է:

Եվս մեկ ստուգանիշ՝ հարցաթերթիկում:

- Իսկ ի՞նչ մտքեր ունես մշակութային պատկանելության հետ կապված:
- Այս աշխարհում, հավանաբար, ապրում են բազմաթիվ իտալուհիներ, իսպանուհիներ, ֆրանսուհիներ, գերմանուհիներ, շվեդուհիներ․․․ որոնք առանձնահատուկ կարևորություն չեն տալիս կրոնին: Ես, ինչ խոսք, երեխա չունեցող կնոջ կնախընտրեի:
- Իսկ Մերձավոր Արևելքի երկրները քեզ հրապուրո՞ւմ են: Կամ՝ Ասիան ու Աֆրիկան: Կրոնից զատ, կա՞ այլ խոչընդոտ, որ կարող է քեզ կանխել:
- Այդ երկրները առանձնահատուկ են ռազմական ընդհարումներով, իսկ ես պատերազմ չեմ սիրում...
- Եվ սա ասում է մի մարդ, ով ռազմական ինքնաթիռ է վարում,- ծիծաղեց հրեշտակը:
- Այն ժամանակ ես քսանհինգ տարեկան էի: Դա մի ժամանակաշրջան էր, երբ Ամերիկան չէր պատերազմում: Հետո հասունացավ Բեռլինյան ճգնաժամը... Ես ինձ չէի հարգի, եթե երեսունհինգ տարեկանում էլ բանակային լինեի: Իմ ծառայությունն ինձ բավական էր երկու կարևոր ճշմարտություն բացահայտերու համար: Զինվորականների դեպքում խնդիրն այլ է։
- Հիմա մենք զինվորականների հարցե՞րն ենք քննարկում,- խոժոռվեց հրեշտակը:- Ինձ թվում էր, սրտամոտ մարդ ես որոնում:
- Ներիր:

Կնոջ կերպարանքով հրեշտակը կրկին ողողվեց լուսավոր ժպիտով:

- Դու հի՞ն հայացքներ ունես:
- Ուշագրավ հարց է: Կնոջ հետ ազատ փոխհարաբերություններն ինձ իսկապես չեն հետաքրքրում: Ինձ դուր չի գալիս ազատության այդ տեսակը: Այո, հավանաբար, ես հին հայացքներ ունեմ:
- Ոչինչ չե՞ս ուզում ավելացնել:
- Կար մի կին, որ սիրում էր ճանապարհորդել և եղավ աշխարհի թերևս բոլոր երկրներում: Բայց հիմա գյուղում ապրելն է նախընտրել: Նա հարուստ երևակայություն ունի: Անշուշտ՝ խելացի է: Եվ՝ սիրառատ:
- Եվ շոտլանդական հովվաշնե՞ր է սիրում,- ժպտաց հրեշտակը:

Ես գլխով արեցի՝ աչքերս ի պատասխան թարթելով: Դե իհարկե: Սիրտս չպիտի բաց անեի հրեշտակի առաջ:

- Դու իմ մասին ամեն ինչ գիտես, ճի՞շտ է:
- Բայց լավ կլինի, որ ինքդ պատմես՝ առանց որևէ բան թաքցնելու:
- Միևնույն է, ամեն ինչ գիտես:

Հրեշտակներից որևէ բան թաքցնելն անիմաստ է: Որոշեցի՝ ստուգել:

- Ասա ինձ, ես ի՞նչ գույնի մազեր եմ սիրում:
- Ինչ գույնի՞: Երկար, մուգ և ուղիղ...
- Այդպես էլ գիտեի: Դու գիտես բոլոր այն բաները, որոնք ես չեմ բարձրաձայնել առ այս:
- Բայց եթե չիմանայի քո նախասիրությունները, ինչպե՞ս կարող էի անթերի կին գտնել քեզ համար:

Դեռ մի կես րոպե ես լռելյայն ուսումնասիրում էի նրան: Կնոջ կերպարանքով այդ հրեշտակը օժտված էր։

- Իմ երազանքների կինն արտաքինով ճիշտ և ճիշտ քեզ նման է: Թե՞ սխալվում եմ:
- Ես ամենահեշտ տարբերակն եմ ընտրել՝ արտացոլելով Նրան՝ իբրև կերպար:
- Եվ՝ որտե՞ղ է: Նրան ինչպե՞ս գտնեմ:
- Ռիչարդ. աշխարհում բազմաթիվ են այն կանայք, որոնց դու հրապուրիչ կհամարես: Նրանք գեղեցիկ են, խելացի, օժտված են հումորի զգացումով, կիրթ են և սիրում են շոտլանդական հովվաշներ... Նրանք հազար-հազարավոր են:

Հրեշտակը լռեց, և ես հասկացա, որ խոսելու հերթն իմն է:

- Փաստորեն, խնդիրն ի՞նձ է առնչվում:
- Թերևս: Նրանք այլ խառնվածքով տղամարդկանց են նախընտրում, քեզանից էապես տարբեր:
- Գուցե ես անհաջողակ մարդու տպավորություն եմ թողնում, որովհետև ավիավթարի՞ եմ ենթարկվել: Սա՞ է խնդիրը:
- Մասամբ: Բայց կանանց մեծամասնությունը խորշում է տարիքն առած տղամարդկանցից, իսկ դու երիտասարդ չես այլևս:
Իհարկե՛: Մահկանացուների կյանքում անխուսափելիորեն հասունանում է այն ակնթարթը, երբ տարիքը գրավչությունն է խլում:
- Ասա ինձ: Եթե սա է ճշմարտությունը, ապա ի՞նչ նպատակով ես եկել: Թե՞ եկել ես, որպեսզի հիշեցնես, որ հույսեր ունենալու ժամանակը սպառվել է: Որ ծերանալուն զուգահեռ նաև մեռնում են սիրային փոխհարաբերությունները: Գուցե կամենում էիր հիշեցնել, որ հաջորդ վերածնմանը սպասելուց զատ որևէ հեռանկար չունեմ այլևս:
- Դու գույները խտացնում ես: Քո կերպարանքը կփոխվի այս աշխարհը լքելուց հետո:
- Այսինքն, դու ինձ անուղղակի հասկացնում ես, որ մա՞հն է երազանքիս հասնելու ճանապարհը:

Կնոջ կերպարանքով հրեշտակն ինձ նայեց՝ խորհրդավոր հայացք գցելով:

- Ասա ինձ, դու քեզ կարո՞ղ ես համարել լուրջ փորձություն՝ մահկանացու կնոջ համար:
- Կյանքիս ընթացքում ես մի քանի կանանց եմ սիրել: Ես ինձ անկաշկանդ էի զգում նրանց ներկայությամբ: Չեմ կարծում, թե փորձության պատճառ կարող է լինել այն անձնավորությունը, ով սիրված է իսկապես:

Հրեշտակը մտածկոտ հաստատեց խոսքս՝ գլուխը խոնարհելով:

- Ռիչարդ, դու չափազանց ինքնամփոփ կյանքով ես ապրում: Բնակվում ես բռաչափ կղզու վրա, սահմանամերձ բլրի գագաթին: Բայց դա մի վայր է, ուր գրեթե ոչ ոք բնակություն չի հաստատում: Ապրում ես հանց ճգնավոր, շրջապատված անհրապույր ագարակներով: Դու, կարելի է ասել, չես ճամփորդում, տեղեկատու գրքերում չկա քո հեռախոսահամարը, նամակագրական կապ ես պահպանում եզակի անձանց հետ ու խուսափում ես հարցազրույցներից: Քո էլեկտրոնային հասցեն հայտնի է սոսկ փոքրաթիվ մարդկանց, քո էլեկտրոնային փոստը գաղտնագրված է: Ռիչարդ, դու էլ ի՞նչ չես արել, որպեսզի հեռացնես քեզ արտաքին աշխարհից:
Ես երկար լռում էի:
- Դե՜ չգիտեմ: Վերջինը, որ դեռ չեմ արել, համակարգիչս անջատելն է:
- Դա էլ արա ու՝ վերջ:

Կնոջ կերպարանքով հրեշտակը ժպտում էր, և ես հասկացա հանկարծ, թե դժվարին ինչ խնդիր էր նրան վիճակվել: Ըստ էության, ես օգնություն էի խնդրել Ռոմանտիկ Փոխհարաբերությունների գծով իմ անձնական հրեշտակից՝ ակնկալելով անհնարինը:

- Ես ասելիք չունեմ այլևս:
- Մի հուսահատվիր, Ռիչարդ:- Հրեշտակն, ակնհայտորեն, հանձնվելու մտադրություն չուներ:- Ես քեզ քիչ բաներով կարող եմ օգտակար լինել այս աշխարհում, բայց ես կփորձեմ: Այստեղ ամենակարևորը համընկնումների սկզբունքը կիրառելն է: Միմյանց համապատասխան սրտերի ձգողականությունը հրաշքներ արարելու զորություն ունի: Երբ նյութական աշխարհի ուժերը սպառվում են՝ անօգուտ դառնալով, կարելի է ապավինել անտեսանելի աշխարհում գործող ուժերին:
- Անտեսանելի աշխարհում գործող ուժեր․․․- կրկնեցի՝ հաստատելով խոսքը:- Հասկանում եմ:
- Մենք արդեն իսկ հանդիպել ենք նախկինում,- ասաց կնոջ կերպարանքով հրեշտակը,- հանդիպել ենք բազմիցս՝ բազմաթիվ կյանքեր ապրելու ընթացքում: Եվ՝ կհանդիպենք կրկին:

Ես հասկացա: Այս թեման պարպելու համար երկարատև զրույցներ են անհրաժեշտ:

- Հիմա ես կանէանամ,- ասաց հրեշտակը,- բայց դու պետք է հավատաս, որ ես մոտերքում եմ մշտապես:

Հրաժեշտի ժպիտ պարգևելով, նա տարրալուծվեց օդում: Անգամ չհասցրեցի շնորհակալություն հայտնել: Չկարողացա խոստովանել, թե ինչպես եմ կարևորում նրա գոյությունը: Նրա գոյությունը՝ բազմաթիվ կյանքեր ապրելու ընթացքում: Գուցե կնոջ կերպարանքով այս հրեշտակը հենց նա էր, ում ես փափագում էի հանդիպել: Նրան ի՞նչ կտար իմ շնորհակալությունը: Բոլոր հրեշտակներն էլ, իրենց վրա վերցնելով հոգևոր ուսուցիչներ լինելու պարտավորությունը, զբաղված են նույն գործով: Անչափ հաճելի է սրան հավատալը:

Թարգմանությունը՝ © Սմբատ Բունիաթյանի